Nguyên liệu mỹ phẩm

02/10/2026 8 phút đọc

Kojic acid trong mỹ phẩm: công dụng, giới hạn 1% và an toàn

Kojic acid là hoạt chất làm đều màu có nguồn gốc lên men. ASEAN giới hạn 1% cho sản phẩm mặt và 0,2% cho sản phẩm body lưu trên da; chất này còn có khả năng gây dị ứng tiếp xúc.

Kojic acid trong mỹ phẩm là chất do nấm mốc tạo ra trong quá trình lên men (nổi tiếng với nấm koji dùng làm rượu sake, nước tương, miso), được dùng để giúp làm đều màu da nhờ ức chế enzyme tyrosinase. Tại ASEAN, kojic acid là chất bị hạn chế trong Phụ lục III: tối đa 1,0% cho sản phẩm bôi mặt, cổ, tay lưu trên da và mọi sản phẩm rửa trôi; tối đa 0,2% cho sản phẩm bôi body lưu trên da. Kojic acid cũng có khả năng gây dị ứng tiếp xúc; hội đồng CIR (Mỹ) kết luận nguy cơ mẫn cảm da và làm sáng da không xuất hiện ở nồng độ dưới 1%.

Bài viết tóm tắt kojic acid là gì, cơ chế, bằng chứng (phần lớn từ công thức phối hợp), an toàn và những điểm chủ thương hiệu phải tuân thủ.

1. Kojic acid là gì?

Kojic acid (5-hydroxy-2-(hydroxymethyl)-4H-pyran-4-one, C₆H₆O₄, khối lượng phân tử 142,11 theo PubChem, CAS 501-30-4) là một chất chuyển hoá của nấm (Nakagawa, 1995). Nguyên liệu được sản xuất bằng lên men tinh bột, đường bởi một số loài nấm mốc như Aspergillus oryzae (Hawley’s, Ullmann’s, theo PubChem). Cũng theo các dữ liệu PubChem tổng hợp, chất tan trong nước, ethanol, acetone, có pKa khoảng 7,66 ở 25 °C và còn được dùng làm phụ gia thực phẩm để chống hoá nâu do enzyme.

2. Cơ chế trên da

Ức chế tyrosinase: trên enzyme nấm, kojic acid ức chế cạnh tranh hoạt tính monophenolase và ức chế hỗn hợp hoạt tính diphenolase; trên tế bào hắc tố B16F10, kojic acid ức chế tyrosinase và giảm melanin theo liều mà không giảm sức sống tế bào ở 43,8–700 µM (Wang, 2022). Trong bốn chất được so sánh (kojic acid, alpha-arbutin, beta-arbutin, deoxyarbutin), nhóm tác giả chọn kojic acid làm chất đối chứng dương phù hợp cho sàng lọc chất ức chế tyrosinase.
Tạo phức kim loại và chống oxy hoá: kojic acid là chất tạo phức (PubChem); CIR ghi nhận kojic acid có chức năng chống oxy hoá trong sản phẩm mỹ phẩm (Burnett, 2010).
Làm sáng da phụ thuộc nồng độ: trên da chuột lang đen, kojic acid 4% gây mất sắc tố nhưng 1% thì không (Burnett, 2010).

3. Bằng chứng hiệu quả

Nghiên cứu	Thiết kế	Nồng độ, thời gian	Kết quả chính
Garcia & Fulton, 1996	So sánh nửa mặt; 39 người nám và tình trạng liên quan	Kojic acid + glycolic acid so với hydroquinone + glycolic acid	51% đáp ứng như nhau; 28% tốt hơn bên kojic, 21% tốt hơn bên hydroquinone (khác biệt không có ý nghĩa thống kê); bên kojic kích ứng hơn
Lim, 1999	Ngẫu nhiên nửa mặt; 40 phụ nữ Trung Quốc nám thượng bì	Thêm kojic acid 2% vào gel glycolic acid 10% + hydroquinone 2%, 12 tuần	Hơn một nửa vùng nám giảm ở 60% người (có kojic) so với 47,5% (không kojic)
Deo et al., 2013	Ngẫu nhiên, mù đơn, 4 nhóm; 80 người	Kojic acid 1% đơn thuần hoặc phối hợp hydroquinone 2%, betamethasone, 12 tuần	Hiệu quả lâm sàng cao nhất ở nhóm kojic acid + hydroquinone, tiếp theo là nhóm phối hợp ba chất và nhóm kojic acid đơn thuần; thấp nhất ở nhóm kojic acid + betamethasone
Monteiro et al., 2013	Phân bổ xen kẽ vào hai nhóm (không ngẫu nhiên hoá); 60 người	Kem kojic acid 0,75% + vitamin C 2,5% so với hydroquinone 4%, 12 tuần	Nhóm hydroquinone 4% đáp ứng sớm hơn (tuần 4) và được tác giả đánh giá tốt hơn ở tuần 12

Nhiều thử nghiệm có hydroquinone hoặc corticoid — tức là thuốc, không phải mỹ phẩm — trong công thức phối hợp hoặc nhóm so sánh, và có nghiên cứu dùng kojic acid 2%, vượt giới hạn 1% của ASEAN. Bằng chứng cho kojic acid đơn chất ở nồng độ mỹ phẩm còn hạn chế, kết quả so với hydroquinone chưa thống nhất: Garcia không thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê, còn Monteiro ghi nhận nhóm dùng kem hydroquinone 4% (thuốc kê đơn) đáp ứng sớm hơn và tốt hơn nhóm dùng kem kojic acid 0,75%. Thông tin chung về đốm nâu và nám: xem quản lý sắc tố da.

4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Phụ lục III Hướng dẫn mỹ phẩm ASEAN (Ref 346, bản 06/2026) quy định:

Lĩnh vực áp dụng	Nồng độ tối đa
(a) Sản phẩm mặt (cổ), tay lưu trên da và mọi sản phẩm rửa trôi	1,0%
(b) Sản phẩm body lưu trên da	0,2%

Mức 1% trùng với kết luận của CIR (Mỹ): kojic acid an toàn trong mỹ phẩm đến 1%, vì hai tác động đáng lo ngại là gây mẫn cảm da và làm sáng da (mất sắc tố) không xuất hiện dưới ngưỡng này (Burnett, 2010). Dạng sản phẩm: serum dưỡng sáng, kem dưỡng mặt, sữa rửa mặt, xà phòng; sản phẩm body chỉ tối đa 0,2%.

5. Cách dùng, nên và không nên kết hợp

Thử trước ở vùng nhỏ sau tai hoặc cánh tay trong vài ngày, vì kojic acid có thể gây dị ứng tiếp xúc.
Dùng kem chống nắng hằng ngày; mọi hoạt chất làm đều màu đều cần chống nắng để duy trì kết quả — xem ánh sáng và da.
Ngừng ngay nếu đỏ, ngứa, nổi mẩn kéo dài.

Kết hợp	Gợi ý
Alpha-arbutin, niacinamide	Có thể — giữ kojic acid ≤ 1% (mặt)
Glycolic acid	Có thể — phối hợp hay gặp trong nghiên cứu; giữ AHA ≤ 10%, pH ≥ 3,5
Hydroquinone, corticoid	Không thuộc mỹ phẩm — chỉ trong thuốc do bác sĩ chỉ định
Nhiều sản phẩm cùng chứa kojic acid	Hạn chế — tăng phơi nhiễm, tăng nguy cơ mẫn cảm

6. An toàn và ai cần lưu ý

CIR ghi nhận kojic acid không gây độc trong các nghiên cứu cấp, mạn, sinh sản và độc tính gen; một số dữ liệu động vật gợi ý thúc đẩy u và gây ung thư yếu, nhưng kojic acid hấp thu chậm qua da người và khó đạt ngưỡng gây các tác động đó (Burnett, 2010).

Điểm cần lưu ý là dị ứng tiếp xúc. Tại Nhật Bản, khi thử áp bì 220 phụ nữ nghi viêm da do mỹ phẩm, 5 trong 8 người từng dùng sản phẩm chứa kojic acid phản ứng với kojic acid và với chính sản phẩm 1% của họ; 212 người chưa từng dùng đều âm tính (Nakagawa, 1995). Tác giả kết luận kojic acid có khả năng gây mẫn cảm cao. Người có tiền sử viêm da tiếp xúc do mỹ phẩm nên thận trọng. Phụ nữ mang thai: chưa đủ dữ liệu cho dạng bôi trong nguồn đã tra — nên hỏi bác sĩ.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

Giới hạn theo loại sản phẩm: 1,0% (mặt, cổ, tay lưu trên da; mọi sản phẩm rửa trôi) và 0,2% (body lưu trên da). Kem body dưỡng sáng cần đặc biệt lưu ý vì giới hạn chỉ 0,2%.
Độ ổn định: trong một nghiên cứu ba tháng, gel và emulgel kojic acid 1% có bổ sung chất chống oxy hoá sodium metabisulfite giữ được 76% (gel) và 86% (emulgel) hàm lượng ban đầu trong điều kiện thử thách; tác giả khuyến nghị bảo quản ở nhiệt độ tủ lạnh (Khadivi, 2024). Cần thử ổn định có định lượng kojic acid và theo dõi màu sắc.
Không phối hợp với hydroquinone trong mỹ phẩm (hydroquinone bị cấm theo Phụ lục II ASEAN).
Công bố: “giúp da đều màu, sáng hơn”, “hỗ trợ làm mờ vẻ ngoài đốm nâu”. Tránh “xoá nám”, “trắng da cấp tốc”.

Butter-C ứng dụng kojic acid trong gia công serum và kem dưỡng sáng da mặt, với nồng độ trong giới hạn Phụ lục III ASEAN và theo dõi hàm lượng, màu sắc trong nghiên cứu ổn định.

Câu hỏi thường gặp

Kem kojic acid 2% có hợp pháp không?

Không, với mỹ phẩm tại ASEAN: giới hạn là 1% cho sản phẩm mặt, tay và rửa trôi, 0,2% cho sản phẩm body lưu trên da.

Kojic acid có gây kích ứng không?

Có thể. Kojic acid được ghi nhận có khả năng gây dị ứng tiếp xúc; nên thử ở vùng nhỏ và ngừng nếu có phản ứng.

Kojic acid có tốt bằng hydroquinone không?

Dữ liệu chưa thống nhất: một nghiên cứu nửa mặt không thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa công thức glycolic + kojic và glycolic + hydroquinone; một nghiên cứu khác ghi nhận kem hydroquinone 4% cho đáp ứng sớm hơn và tốt hơn kem kojic acid 0,75%. Hydroquinone bị cấm trong mỹ phẩm ASEAN; dạng thuốc kê đơn do bác sĩ chỉ định.

Hiệu quả của kojic acid có duy trì vĩnh viễn không?

Không có cơ sở để nói vậy. Kojic acid chỉ hỗ trợ làm đều màu da trong thời gian dùng đều đặn, kèm chống nắng hằng ngày.

Mẹ bầu dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu trong nguồn đã tra; nên hỏi bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

Burnett CL et al. Final report of the safety assessment of Kojic acid as used in cosmetics. Int J Toxicol. 2010. PMID 21164073
Nakagawa M et al. Contact allergy to kojic acid in skin care products. Contact Dermatitis. 1995. PMID 7720390
Garcia A et al. The combination of glycolic acid and hydroquinone or kojic acid for the treatment of melasma and related conditions. Dermatol Surg. 1996. PMID 8634807
Lim JT Treatment of melasma using kojic acid in a gel containing hydroquinone and glycolic acid. Dermatol Surg. 1999. PMID 10417583
Deo KS et al. Kojic Acid vis-a-vis its Combinations with Hydroquinone and Betamethasone Valerate in Melasma: A Randomized, Single Blind, Comparative Study of Efficacy and Safety. Indian J Dermatol. 2013. PMID 23918998
Monteiro RC et al. A Comparative Study of the Efficacy of 4% Hydroquinone vs 0.75% Kojic Acid Cream in the Treatment of Facial Melasma. Indian J Dermatol. 2013. PMID 23716817
Khadivi Y et al. The effect of emulgel preparation on the stability of Kojic acid in the topical anti-hyperpigmentation products. J Cosmet Dermatol. 2024. PMID 38415395
Wang W et al. Kojic Acid Showed Consistent Inhibitory Activity on Tyrosinase from Mushroom and in Cultured B16F10 Cells Compared with Arbutins. Antioxidants (Basel). 2022. PMID 35326152

Tại Butter-C

Danh mục sản phẩm gia công