Tin tức

05/09/2025 8 phút đọc

Chỉ số SPF: ý nghĩa, phương pháp thử ISO và nơi kiểm nghiệm

SPF cho biết mức bảo vệ trước ban đỏ do tia UV trong điều kiện thử chuẩn, nhưng không nói hết về UVA, lượng thoa hay khả năng chịu nước. Bài viết giải thích ý nghĩa con số, các tiêu chuẩn ISO đang dùng, quy định ghi nhãn chống nắng của ASEAN và những điểm cần kiểm khi chọn phòng thử nghiệm.

Chỉ số SPF: ý nghĩa, phương pháp thử ISO và nơi kiểm nghiệm

SPF là con số nổi bật trên nhãn kem chống nắng nhưng hay bị hiểu sai: nhiều người nghĩ SPF 50 "mạnh gấp đôi" SPF 25, hoặc SPF cao thì không cần thoa lại. Chủ thương hiệu thì cần biết con số ấy đo bằng phương pháp nào, ghi nhãn sao cho đúng hướng dẫn ASEAN và gửi mẫu tới đâu.

Nguồn: tóm tắt chính thức của tiêu chuẩn ISO (không gồm chi tiết kỹ thuật trong toàn văn), hướng dẫn ghi nhãn chống nắng ASEAN và nghiên cứu đã công bố.

1. SPF đo điều gì

SPF (sun protection factor — hệ số chống nắng) được xác định trên người theo ISO 24444:2019. Theo trang tiêu chuẩn ISO, đây là cơ sở đánh giá khả năng bảo vệ da khỏi ban đỏ do tia UV mặt trời. Ban đỏ, cháy nắng chủ yếu do UVB — dải khoảng 290–320 nm (Zago và cộng sự, 2024) — nên SPF trước hết phản ánh mức bảo vệ trước UVB.

Về nguyên tắc (kiến thức nền), SPF là tỉ số giữa liều UV gây ban đỏ tối thiểu trên da có thoa sản phẩm và trên da không thoa, trong điều kiện thử chuẩn. Từ đó, phần UV gây ban đỏ còn lọt qua lớp kem xấp xỉ 1/SPF:

SPFPhần lọt qua (1/SPF, lý thuyết)Phần bị chặn (lý thuyết)
15khoảng 6,7%khoảng 93%
30khoảng 3,3%khoảng 97%
502%98%

Từ SPF 30 lên 50, phần bị chặn chỉ tăng thêm khoảng 1 điểm phần trăm. Đây là phép tính lý thuyết ở lượng thoa chuẩn; ngoài đời, mức bảo vệ phụ thuộc lượng thoa và việc thoa lại (mục 2).

2. Lượng thoa: vì sao SPF thực tế thấp hơn nhãn

SPF được xác định ở lượng thoa quy định 2,0 mg/cm², nhưng người dùng thường thoa ít hơn. Teramura và cộng sự (2012) ghi nhận lượng thoa thực tế trung bình khoảng 1 mg/cm²; quan hệ giữa SPF và độ dày lớp thoa theo đường cong logarit; khi được hướng dẫn thoa hai lần, lượng thoa tăng lên gần 2 mg/cm².

Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD) khuyên chọn sản phẩm SPF từ 30, chịu nước, phổ rộng; người lớn cần khoảng 1 ounce (đầy một ly nhỏ) cho vùng da không được quần áo che, ít nhất 1 thìa cà phê cho mặt; thoa lại mỗi hai giờ và ngay sau khi bơi hoặc ra mồ hôi. Tác động của từng dải ánh sáng: xem bài ánh sáng và da.

3. SPF không nói hết về UVA

SPF trước hết phản ánh mức bảo vệ trước UVB (mục 1); bảo vệ UVA được đánh giá bằng phép thử riêng. ISO 24443:2021 mô tả quy trình in vitro đặc trưng hoá bảo vệ UVA: từ đường cong hấp thụ phổ tính được hệ số bảo vệ UVA (UVA-PF), bước sóng tới hạn và tỉ lệ hấp thụ UVA. Theo trang tiêu chuẩn, các phép tính này là tuỳ chọn và gắn với yêu cầu ghi nhãn của từng thị trường.

Phần mở đầu hướng dẫn ghi nhãn sản phẩm chống nắng của ASEAN nêu: "Sunscreen should protect against both UVB & UVA", nhưng không quy định ký hiệu UVA trên nhãn (ví dụ PA hay biểu tượng UVA) và cách quy đổi UVA-PF; các điểm đó tra theo quy định thị trường đích.

4. Các phương pháp thử theo ISO

Tiêu chuẩnPhạm vi theo trang tiêu chuẩn ISOLưu ý
ISO 24444:2019Xác định SPF in vivo cho sản phẩm có thành phần hấp thụ, phản xạ hoặc tán xạ tia UVPhương pháp tham chiếu; có Amd 1:2022
ISO 24443:2021Đặc trưng hoá bảo vệ UVA in vitroDùng SPF in vivo "tĩnh" để chia thang đường cong; không cho phấn nén, phấn bột rời; có Amd 1:2026 (tóm tắt trên là của bản 2021)
ISO 16217:2020Quy trình ngâm nước để xác định in vivo khả năng chịu nướcĐọc cùng ISO 24444
ISO 23675:2024Xác định SPF in vitro cho dạng nhũ tương hoặc dung dịch cồn một phaKhông áp dụng cho bột rời, bột nén, dạng thỏi; chỉ cho SPF tĩnh, không xác định chịu nước

Con số SPF in vivo cũng phân tán: chương trình thử nghiệm thành thạo theo ISO 24444 với 26 phòng, mỗi năm một vòng từ 2009, ghi nhận biến thiên khoảng 10% đến 50%, tương đối ổn định qua các năm (Zago và cộng sự, 2024 — một số tác giả thuộc doanh nghiệp mỹ phẩm). Vì vậy con số ghi nhãn không nên vượt kết quả thử.

5. Ghi nhãn sản phẩm chống nắng theo hướng dẫn ASEAN

Hướng dẫn ghi nhãn chống nắng của ASEAN (ASEAN Cosmetics Directive, Technical Document, Appendix X, sửa đổi 02 ngày 18/11/2025) chỉ áp dụng cho sản phẩm có chức năng chính là bảo vệ khỏi UV, không áp dụng cho sản phẩm chỉ có câu chống nắng phụ "such as moisturizing and skin lightening products". Các điểm chính, trích nguyên văn:

  • Mục 1, "No claim should be made that implies:" — "a) 100% protection against UV A & B"; "b) That reapplication of the product is unnecessary e.g. whole day protection;"; "c) “Sunblock” (only applicable in Malaysia)"; "d) "Waterproof" and "sweatproof" claims (only applicable in Malaysia and Thailand)".
  • Mục 2a, cảnh báo bắt buộc: "Do not stay too long in the sun, even while using a sunscreen product (as defined in Annex VII, ACD)". Mục 2b liệt kê cảnh báo "strongly recommended", trong đó có "Re-apply frequently to maintain protection, especially after sweating, swimming or toweling".
  • Mục 4: "Claims of UV protection should not be made if SPF<6".
  • Mục 5, phân loại SPF khuyến nghị: Low ≥ 6 – < 15; Medium ≥ 15 – < 30; High ≥ 30 – < 50; Very high ≥ 50; ghi chú sửa đổi năm 2025: "if the SPF level is more than 50, it may be labelled as SPF 50+. Higher values are not recommended to be used."

Tại Việt Nam, Thông tư 06/2011/TT-BYT (Điều 18, khoản 1) yêu cầu nhãn mỹ phẩm phù hợp với yêu cầu ghi nhãn mỹ phẩm của ASEAN; Appendix X có bắt buộc hay không cần pháp chế xác nhận. Butter-C áp dụng hướng dẫn này như yêu cầu tối thiểu cho sản phẩm chống nắng chính; câu cảnh báo in bằng tiếng Việt, bản dịch do pháp chế duyệt.

6. Chọn nơi kiểm nghiệm SPF

Các điểm nên kiểm khi chọn phòng (thực hành):

  • Công nhận năng lực: ISO/IEC 17025:2017, với phạm vi công nhận của phòng ghi đúng phương pháp cần làm (ví dụ ISO 24444, ISO 24443, ISO 16217).
  • Phiên bản tiêu chuẩn: báo cáo ghi rõ số hiệu và năm (ví dụ ISO 24444:2019, không phải bản 2010 đã thay thế).
  • Thử in vivo: cần người tình nguyện và đề cương được hội đồng đạo đức phê duyệt; hỏi trước lịch tuyển người, trả kết quả.
  • Kiểm soát chất lượng: phòng có dùng sản phẩm chuẩn đối chứng mỗi đợt thử và tham gia chương trình thử nghiệm thành thạo không.
  • Thị trường đích: xác nhận cơ quan quản lý chấp nhận phương pháp và báo cáo trước khi đặt thử.

Mẫu gửi thử phải là công thức đã chốt; đổi dầu, chất nhũ hoá hay nhà cung cấp màng lọc đều có thể làm đổi kết quả SPF hoặc UVA (thực hành). Kết quả thử thuộc hồ sơ thông tin sản phẩm — xem bài hồ sơ PIF.

7. Bảng kiểm cho chủ thương hiệu

  • SPF và UVA: có báo cáo theo phương pháp thị trường đích chấp nhận (ví dụ ISO 24444, ISO 24443); trên 50 nên ghi "SPF 50+"; ký hiệu UVA theo quy định thị trường đích.
  • Câu chữ: không ngụ ý bảo vệ hoàn toàn hay không cần thoa lại; có cảnh báo bắt buộc theo mục 2a.
  • Hướng dẫn sử dụng: lượng thoa và tần suất thoa lại rõ ràng — hướng dẫn ASEAN khuyến nghị có hướng dẫn để người dùng thoa đủ lượng.

Khi gia công kem chống nắng, Butter-C chỉ chốt con số ghi nhãn sau khi có báo cáo của phòng thử đủ năng lực.

Câu hỏi thường gặp

SPF 50 có bảo vệ gấp đôi SPF 25 không?

Không. Theo phép tính lý thuyết 1/SPF, SPF 25 để lọt khoảng 4% và SPF 50 khoảng 2% UV gây ban đỏ. Lượng thoa ảnh hưởng nhiều tới mức bảo vệ thực tế (Teramura và cộng sự, 2012), và cần thoa lại (AAD).

Có được ghi SPF 70 hay SPF 100 không?

Theo hướng dẫn ASEAN, SPF trên 50 có thể ghi "SPF 50+"; con số cao hơn không được khuyến nghị sử dụng.

Ghi "chịu nước" cần gì?

Cần thử in vivo theo tiêu chuẩn thị trường đích chấp nhận, ví dụ ISO 16217:2020; hướng dẫn ASEAN không quy định thời gian hay ngưỡng chịu nước, chỉ hạn chế "waterproof", "sweatproof" ở Malaysia và Thái Lan.

Tài liệu tham khảo

  1. ASEAN. ASEAN Sunscreen Labeling Guideline — ASEAN Cosmetics Directive, Technical Document, Appendix X, Revision 02 (18 November 2025). https://file.go.gov.sg/asean-sunscreen-labelling-guideline.pdf
  2. ASEAN. Annex VII – List of UV filters which cosmetic products may contain (Version 2025-2, 12th December 2025). https://asean.org/wp-content/uploads/2026/04/Annex-VII_Release_12th-December-2025-clean.pdf
  3. Bộ Y tế. Thông tư 06/2011/TT-BYT ngày 25/01/2011 quy định về quản lý mỹ phẩm (Điều 18). Toàn văn: Thông tư 06/2011/TT-BYT.
  4. International Organization for Standardization. ISO 24444:2019 Cosmetics — Sun protection test methods — In vivo determination of the sun protection factor (SPF). Trang tiêu chuẩn: https://committee.iso.org/standard/72250.html?browse=ics
  5. International Organization for Standardization. ISO 24443:2021 Cosmetics — Determination of sunscreen UVA photoprotection in vitro. Trang tiêu chuẩn: https://committee.iso.org/standard/75059.html?browse=ics
  6. International Organization for Standardization. ISO 16217:2020 Cosmetics — Sun protection test methods — Water immersion procedure for determining water resistance. Trang tiêu chuẩn: https://committee.iso.org/standard/61437.html?browse=ics
  7. International Organization for Standardization. ISO 23675:2024 Cosmetics — Sun protection test methods — In vitro determination of sun protection factor (SPF). Trang tiêu chuẩn: https://committee.iso.org/standard/76616.html?browse=ics
  8. Teramura T et al. Relationship between sun-protection factor and application thickness in high-performance sunscreen: double application of sunscreen is recommended. Clin Exp Dermatol. 2012. PMID 23050556
  9. American Academy of Dermatology. How to apply sunscreen. https://www.aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/how-to-apply-sunscreen
  10. Zago DI et al. Overview of proficiency testing results for the in vivo determination of sun protection factor. Int J Cosmet Sci. 2024. PMID 39051146
  11. International Organization for Standardization. ISO/IEC 17025:2017 General requirements for the competence of testing and calibration laboratories. Trang tiêu chuẩn: https://committee.iso.org/standard/66912.html?browse=ics

Thảo luận

Bình luận

Đang tải bình luận…

Gửi bình luận

Bình luận được Butter-C duyệt trước khi hiển thị. Email chỉ dùng để phản hồi bạn khi cần, xem Chính sách bảo mật.

Bắt đầu

Trao đổi về sản phẩm Quý khách dự định triển khai

Quý khách vui lòng gửi định hướng sản phẩm và sản lượng dự kiến. Đội ngũ tư vấn sẽ liên hệ trong giờ làm việc.

Công ty cổ phần Dược mỹ phẩm Butter-C · GCN ĐKKD số 0108681386 (Sở KH&ĐT TP. Hà Nội cấp 03/04/2019)
Trụ sở: Thôn Hữu Lê, xã Đại Thanh, TP. Hà Nội · Nhà máy: Cụm CN Thanh Oai, xã Bình Minh, TP. Hà Nội, Việt Nam
Hotline 0967 176 511 · [email protected] · Chính sách bảo mật
← Tất cả tin tức