Copper peptide (GHK-Cu) trong mỹ phẩm: cơ chế và bằng chứng

Copper tripeptide-1, thường gọi là GHK-Cu hay copper peptide, là phức hợp giữa ion đồng (Cu²⁺) và tripeptide glycyl-histidyl-lysine (GHK). Trong mỹ phẩm, GHK-Cu được đưa vào serum và kem dưỡng với định hướng hỗ trợ da săn chắc, mịn và cải thiện vẻ ngoài của nếp nhăn. Đây là hoạt chất có dữ liệu phòng thí nghiệm phong phú nhưng dữ liệu lâm sàng độc lập trên da mặt còn rất mỏng.

Bài viết trình bày cơ chế, bằng chứng thực tế, cách bào chế để giữ phức hợp bền và những điều chủ thương hiệu cần biết khi công bố công dụng.

1. Copper peptide (GHK-Cu) là gì?

GHK là tripeptide được phân lập từ huyết tương người và có ái lực với ion đồng (Maquart et al., 1988). Trình tự GHK cũng có mặt trong chuỗi α2 của collagen type I, gợi ý rằng peptide có thể được giải phóng khi collagen bị phân cắt tại vùng tổn thương. Theo tổng quan của Pickart và cộng sự (tác giả thuộc một doanh nghiệp), peptide này có trong huyết tương, nước bọt, nước tiểu và giảm dần theo tuổi (Pickart et al., 2015).

Trong danh sách đồng nghĩa của PubChem, tên INCI Copper Tripeptide-1 đi cùng các tên prezatide copper và GHK copper, số CAS 89030-95-5; khối lượng phân tử của dạng phức một peptide là khoảng 403 g/mol. GHK-Cu rất ưa nước: hệ số phân bố log D trong khoảng −2,38 đến −2,49 ở pH 4,5–7,4 (Badenhorst et al., 2016).

2. Cơ chế trên da

Phần lớn hiểu biết về cơ chế đến từ nghiên cứu tế bào:

• Kích thích tổng hợp collagen: trên nguyên bào sợi nuôi cấy, GHK-Cu làm tăng tổng hợp collagen, bắt đầu từ nồng độ 10⁻¹²–10⁻¹¹ M và đạt tối đa ở 10⁻⁹ M, không phụ thuộc thay đổi số lượng tế bào (Maquart et al., 1988).
• Yếu tố tăng trưởng: ở nồng độ 10⁻⁹ M, GHK-Cu làm nguyên bào sợi bình thường và nguyên bào sợi đã chiếu xạ nhân đôi nhanh hơn; nhóm tế bào chiếu xạ tăng sản xuất bFGF và VEGF ở giai đoạn sớm (Pollard et al., 2005).
• Màng đáy biểu bì – bì: phối hợp GHK-Cu với hyaluronic acid trọng lượng phân tử thấp theo tỷ lệ 1:9 làm collagen IV tăng 25,4 lần trên tế bào và 2,03 lần trên mẫu da ex vivo (Jiang et al., 2023).

Về khả năng thấm, dung dịch nước 0,68% copper tripeptide cho hệ số thấm qua da người đã tách lớp in vitro khoảng 2,43 × 10⁻⁴ cm/giờ (Hostynek et al., 2011). Như vậy đồng từ phức GHK-Cu có thể vào da ở mức đo được; lưu ý phép đo này theo dõi lượng đồng chứ không đo trực tiếp peptide, nên không thể so sánh trực tiếp với số liệu thấm của các peptide khác như acetyl hexapeptide-8.

3. Bằng chứng hiệu quả

Đây là phần cần đọc thận trọng nhất. Một tổng quan độc lập năm 2025 nhận định rằng dù GHK-Cu được dùng rộng rãi trong sản phẩm chống nhăn, có “sự vắng mặt đáng ngạc nhiên” của nghiên cứu lâm sàng (Mortazavi et al., 2025). Các tổng quan nêu lợi ích trên da lão hoá chủ yếu do một tác giả thuộc doanh nghiệp viết, và abstract không kèm dữ liệu gốc của các thử nghiệm được nhắc đến để kiểm chứng.

Nghiên cứu	Loại bằng chứng	Kết quả chính
Maquart et al., 1988	Tế bào nguyên bào sợi	Tăng tổng hợp collagen, tối đa ở 10−9 M
Pollard et al., 2005	Tế bào bình thường và đã chiếu xạ	Tăng tốc độ nhân lên; tăng bFGF, VEGF
Jiang et al., 2023	Tế bào + da ex vivo	Phối hợp với hyaluronic acid tăng collagen IV
Miller et al., 2006	Thử nghiệm ngẫu nhiên có nhóm chứng, người đánh giá được làm mù; 13 người hoàn thành, da sau tái tạo bề mặt bằng laser CO2	Không khác biệt khách quan về thời gian hết đỏ da, nếp nhăn, chất lượng da; theo bảng hỏi, người dùng GHK-Cu tự đánh giá chất lượng da cải thiện hơn (P = 0,04)

Kết luận thực tế: GHK-Cu có cơ sở sinh học hợp lý, nhưng bằng chứng lâm sàng còn hạn chế; không nên công bố hiệu quả bằng con số nếu sản phẩm chưa có thử nghiệm riêng.

4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Các nghiên cứu tế bào dùng nồng độ ở mức nano mol; thử nghiệm thấm qua da dùng dung dịch 0,68%. Hiện chưa có tài liệu đã kiểm chứng về mức dùng phổ biến trên thị trường hay đánh giá an toàn của CIR cho Copper Tripeptide-1, vì vậy nồng độ trong công thức nên căn cứ khuyến cáo của nhà cung cấp kèm dữ liệu an toàn trong hồ sơ PIF.

Dạng sản phẩm	Ưu điểm	Lưu ý bào chế
Serum nền nước	GHK-Cu tan tốt trong nước	Giữ pH trong vùng 4,5–7,4 là vùng phức hợp bền trong thử nghiệm gia nhiệt
Kem dưỡng đêm	Kết hợp chất làm mềm, phục hồi hàng rào	Tránh lipid tích điện âm như dicetyl phosphate
Hệ mang (niosome)	Được khảo sát như một hướng đưa GHK-Cu vào da	Tương thích với niosome nền Span 60; hiệu quả tăng thấm cần dữ liệu riêng

5. Cách dùng, nên và không nên kết hợp

• Dùng sau bước làm sạch và toner, trước kem dưỡng; buổi sáng cần kem chống nắng.
• Có thể phối hợp với hyaluronic acid: dữ liệu tế bào cho thấy tác động cộng hưởng lên collagen IV.
• Thận trọng khi đặt chung một công thức với thành phần có tính oxy hoá mạnh hoặc môi trường kiềm, vì GHK-Cu bị thuỷ phân trong các điều kiện này (Badenhorst et al., 2016).
• Với retinol hoặc acid tẩy tế bào chết, chưa có dữ liệu tương kỵ trực tiếp; có thể tách buổi để dễ theo dõi dung nạp.

6. An toàn, ai cần lưu ý

Trong thử nghiệm trên da sau laser, thời gian hết đỏ da không khác biệt giữa nhóm dùng và không dùng GHK-Cu (Miller et al., 2006); thử nghiệm này không được thiết kế để đánh giá an toàn. Dữ liệu an toàn được công bố còn ít: chưa có đánh giá CIR, chưa có dữ liệu cho phụ nữ mang thai — nhóm này nên hỏi bác sĩ trước khi dùng. Người có da nhạy cảm hoặc từng dị ứng kim loại nên thử trên vùng nhỏ trước.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

• Độ ổn định: GHK-Cu bền trong nước và dung dịch đệm pH 4,5–7,4 ít nhất hai tuần ở 60 °C, nhưng bị thuỷ phân dưới tác động kiềm và oxy hoá, ít hơn với acid; một trong các sản phẩm phân huỷ là histidine (Badenhorst et al., 2016). Nên định lượng peptide bằng HPLC trong nghiên cứu ổn định.
• Công bố công dụng: dùng “hỗ trợ da săn chắc, mịn màng”, “giúp cải thiện vẻ ngoài nếp nhăn”. Không dùng ngôn ngữ y khoa như “làm lành vết thương”, “tái tạo mô” — đây là các ứng dụng được nghiên cứu như can thiệp y khoa.
• Minh bạch bằng chứng: nếu dẫn nghiên cứu, nên nói rõ là dữ liệu tế bào.
• Pháp quy ASEAN: Copper Tripeptide-1 không nằm trong Phụ lục II, III, VI bản 06/2026.

Butter-C ứng dụng copper peptide trong gia công serum chống lão hoá và kem dưỡng đêm, với pH công thức và kế hoạch thử ổn định được thiết kế để giữ phức hợp bền.

Câu hỏi thường gặp

Copper peptide có tác dụng thật không?

Dữ liệu tế bào cho thấy GHK-Cu tăng tổng hợp collagen. Dữ liệu lâm sàng độc lập trên da mặt còn rất ít; một thử nghiệm ngẫu nhiên nhỏ trên da sau laser không thấy khác biệt khách quan so với nhóm chứng.

Copper peptide khác acetyl hexapeptide-8 thế nào?

GHK-Cu là phức hợp tripeptide – đồng, được nghiên cứu theo hướng hỗ trợ nền collagen; acetyl hexapeptide-8 là hexapeptide được thiết kế theo hướng giảm co cơ vi mô. Cả hai đều có bằng chứng lâm sàng hạn chế.

Có dùng chung copper peptide với vitamin C được không?

Chưa có nghiên cứu đã kiểm chứng về tương tác trực tiếp trên da. Để thận trọng, có thể dùng vitamin C buổi sáng và copper peptide buổi tối.

Dùng copper peptide bao lâu thì thấy khác biệt?

Chưa có thử nghiệm đủ mạnh để trả lời con số cụ thể. Các sản phẩm chống lão hoá thường cần dùng đều đặn nhiều tuần kèm chống nắng hằng ngày.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa có dữ liệu cho thai kỳ và cho con bú. Nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

1. Maquart FX et al. Stimulation of collagen synthesis in fibroblast cultures by the tripeptide-copper complex glycyl-L-histidyl-L-lysine-Cu2+. FEBS Lett. 1988. PMID 3169264
2. Pollard JD et al. Effects of copper tripeptide on the growth and expression of growth factors by normal and irradiated fibroblasts. Arch Facial Plast Surg. 2005. PMID 15655171
3. Jiang F et al. Synergy of GHK-Cu and hyaluronic acid on collagen IV upregulation via fibroblast and ex-vivo skin tests. J Cosmet Dermatol. 2023. PMID 37062921
4. Hostynek JJ et al. Human skin penetration of a copper tripeptide in vitro as a function of skin layer. Inflamm Res. 2011. PMID 20721598
5. Badenhorst T et al. Physicochemical characterization of native glycyl-l-histidyl-l-lysine tripeptide for wound healing and anti-aging: a preformulation study for dermal delivery. Pharm Dev Technol. 2016. PMID 25384620
6. Miller TR et al. Effects of topical copper tripeptide complex on CO2 laser-resurfaced skin. Arch Facial Plast Surg. 2006. PMID 16847171
7. Mortazavi SM et al. Topically applied GHK as an anti-wrinkle peptide: Advantages, problems and prospective. Bioimpacts. 2025. PMID 39963574
8. Pickart L et al. GHK Peptide as a Natural Modulator of Multiple Cellular Pathways in Skin Regeneration. Biomed Res Int. 2015. PMID 26236730