Nguyên liệu mỹ phẩm

01/01/2025 9 phút đọc

Eriobotrya japonica leaf extract (lá tỳ bà) trong mỹ phẩm

Chiết xuất lá tỳ bà có mặt trong nguyên liệu thương mại dạng phức hợp làm sáng nguồn gốc thực vật. Dữ liệu đã công bố đều từ phòng thí nghiệm, trong khi tài liệu quảng bá của nhà cung cấp dựa vào thử nghiệm chưa công bố, nên chủ thương hiệu cần tách rõ điều đã được chứng minh và điều nhà cung cấp tự công bố.

Eriobotrya japonica leaf extract (lá tỳ bà) trong mỹ phẩm

Chiết xuất lá tỳ bà (INCI: Eriobotrya Japonica Leaf Extract) là dịch chiết từ lá cây tỳ bà, còn gọi sơn trà Nhật Bản hay loquat, chứa polyphenol và triterpenoid; trong mỹ phẩm, nguyên liệu này được nghiên cứu cho mục tiêu chống oxy hoá và hỗ trợ da trông đều màu hơn.

Trên thị trường, chiết xuất lá tỳ bà còn có mặt trong nguyên liệu thương mại dạng phức hợp làm sáng. Theo trang thông tin của một nhà sản xuất, phức hợp gồm Eriobotrya Japonica Leaf Extract, Mentha Viridis (Spearmint) Extract, Propanediol và 1,2-Hexanediol, với liều khuyến nghị 1–3%. Kiến thức nền về sắc tố có ở bài Quản lý sắc tố da.

1. Chiết xuất lá tỳ bà là gì?

Tỳ bà (Eriobotrya japonica Lindl.) là cây ăn quả cận nhiệt đới có nguồn gốc Trung Quốc; nhiều bộ phận của cây được dùng trong y học dân gian từ lâu, và các dịch chiết chứa nhiều chất chống oxy hoá, trong đó có phenolic và terpenoid (Liu et al., 2016). Chiết xuất lá không có một công thức phân tử xác định; thành phần thay đổi theo dung môi và cách chiết:

Loại chiết xuất trong nghiên cứuThành phần được định lượng hoặc định danhNguồn
Chiết xuất ethanolPolyphenol tổng 88,68 mg đương lượng tannic acid/gSeong et al., 2019
Chiết xuất nước, đông khôCác chất chiếm tỷ lệ cao: chlorogenic acid, rutin, 3,5-/3,4-dihydroxybenzoic acid, p-coumaric acidCristea et al., 2026
Hợp chất phân lập từ lá18 triterpenoid, trong đó có ursolic acid, maslinic acid, corosolic acid, euscaphic acidTan et al., 2017

Vì vậy, hai nguyên liệu cùng ghi “Eriobotrya Japonica Leaf Extract” có thể khác nhau nhiều về hoạt chất. Thành phần thứ hai của phức hợp nói trên, chiết xuất bạc hà lục (Mentha viridis, spearmint), chưa có nghiên cứu về sắc tố da trong các nguồn đã tra. Cũng theo nhà sản xuất, tên thương mại của phức hợp này từng được dùng cho một phiên bản có thành phần khác (Arisaema Amurense Extract, Decyl Glucoside, 1,2-Hexanediol); khi nhận nguyên liệu, Quý khách nên đối chiếu INCI trên phiếu kiểm nghiệm (COA) thay vì dựa vào tên thương mại.

2. Cơ chế trên da

Toàn bộ dữ liệu cơ chế dưới đây là in vitro, trên tế bào hắc tố chuột B16F1 hoặc các dòng tế bào khác:

  • Giảm tạo melanin: chiết xuất ethanol lá tỳ bà ức chế có ý nghĩa quá trình tạo melanin ở tế bào B16F1 được kích thích bằng hormone kích thích tế bào hắc tố (α-MSH) (Seong et al., 2019).
  • Triterpenoid của lá: trong 18 triterpenoid phân lập từ lá, 8 chất có hoạt tính ức chế tạo melanin; ursolic acid và maslinic acid có chỉ số chọn lọc tương tự arbutin (Tan et al., 2017).
  • Phân huỷ melanosome qua tự thực (melanophagy): ursolic acid làm giảm lượng melanin tăng do α-MSH, hoạt hoá tự thực và thúc đẩy phân huỷ melanosome; chặn bước hoà màng autophagosome–lysosome bằng bafilomycin A1 ngăn việc loại bỏ melanosome, còn làm mất gen ATG5 làm giảm đáng kể tác dụng giảm sắc tố (Park et al., 2020; có tác giả thuộc nhà sản xuất nguyên liệu). Melanophagy là hướng nghiên cứu mới, được đề xuất như một hướng khác ngoài các chiến lược chỉ tập trung ức chế tổng hợp melanin (Park et al., 2025, tổng quan; một số tác giả thuộc doanh nghiệp).
  • Chống oxy hoá: chiết xuất ethanol bắt gốc DPPH theo nồng độ, đồng thời có hoạt tính bắt gốc ABTS và hoạt tính giống superoxide dismutase (Seong et al., 2019); chiết xuất nước có hàm lượng phenolic và khả năng chống oxy hoá cao (Cristea et al., 2026).
  • Giảm chất trung gian gây viêm: chiết xuất ethanol 0,5% (w/v) làm giảm nitric oxide và TNF-α do lipopolysaccharide gây ra ở đại thực bào RAW 264.7 (Seong et al., 2019).

Lưu ý khi diễn giải: ursolic acid chỉ là một thành phần; hàm lượng của nó trong từng chiết xuất thương mại không được công bố trong các nguồn đã tra, và chưa có dữ liệu cho thấy chiết xuất bôi ngoài đưa đủ ursolic acid tới tế bào hắc tố trong da người.

3. Bằng chứng hiệu quả: còn hạn chế

Trong các nguồn đã tra (PubMed, 10/2026), chưa có thử nghiệm trên người nào đánh giá chiết xuất lá tỳ bà bôi ngoài da cho mục tiêu làm đều màu. Dữ liệu hiện có:

Nghiên cứuMô hìnhChất thửKết quả chính (theo abstract)Lưu ý
Seong et al., 2019In vitro; thử kích ứng da, mắt bằng phương pháp thay thế động vậtChiết xuất ethanol láChống oxy hoá; giảm NO, TNF-α; ức chế tạo melanin ở B16F1; không kích ứng da, mắtChưa có dữ liệu trên người
Tan et al., 2017In vitro18 triterpenoid phân lập từ lá8 chất ức chế tạo melanin; ursolic acid, maslinic acid có chỉ số chọn lọc tương tự arbutinDữ liệu của hợp chất tinh khiết, không phải chiết xuất
Park et al., 2020In vitro, B16F1Ursolic acidGiảm melanin, tăng phân huỷ melanosome qua tự thựcMột thành phần của lá; có tác giả thuộc nhà sản xuất nguyên liệu
Cristea et al., 2026In vitro (tế bào sừng HaCaT, hai dòng tế bào u hắc tố); HET-CAMChiết xuất nước đông khô, 50–500 µg/mLĐộc tính thấp với HaCaT kể cả ở 500 µg/mL; HET-CAM xếp loại không kích ứng ở 500 µg/mLMục tiêu chính là tế bào u hắc tố, không phải làm đều màu

Kết luận: bằng chứng hạn chế, chỉ ở mức phòng thí nghiệm. Nhà sản xuất phức hợp có công bố trên trang sản phẩm một thử nghiệm 12 người dùng 1% trong 4 tuần; chưa tìm thấy công bố khoa học có bình duyệt cho thử nghiệm này, nên Butter-C không dùng nó làm căn cứ công bố công dụng.

4. Nồng độ và dạng sản phẩm

NguồnNồng độBối cảnh
Seong et al., 20190,5% (w/v)Thử trên đại thực bào nuôi cấy, không phải thành phẩm
Cristea et al., 202650–500 µg/mLThử trên tế bào và màng trứng gà (HET-CAM)
Trang thông tin của nhà sản xuất phức hợp1–3% phức hợpKhuyến nghị của nhà sản xuất, chưa có nghiên cứu độc lập

Nồng độ trên tế bào không quy đổi trực tiếp sang nồng độ trong sản phẩm. Theo INCI công bố, phức hợp thương mại chứa propanediol và 1,2-hexanediol; dạng vật lý và độ tan cần xác nhận theo phiếu kỹ thuật (TDS); thường dùng trong pha nước: toner, serum, gel, kem. Khi công thức đã có 1,2-hexanediol hoặc propanediol ở chỗ khác, cần cộng phần đến từ phức hợp để tính đúng tổng lượng. Nhiệt độ phối và pH nên theo TDS và xác nhận bằng nghiên cứu ổn định.

5. Cách dùng và kết hợp

  • Dùng đều đặn, kèm kem chống nắng ban ngày; mọi hoạt chất làm đều màu đều cần thời gian và bảo vệ khỏi tia UV.
  • Có thể phối hợp với hoạt chất dưỡng sáng có dữ liệu trên người tốt hơn như niacinamide hay tranexamic acid; chưa có nghiên cứu cho chính các cặp phối hợp này.
  • Chưa có dữ liệu đã kiểm về tương kỵ; như với mọi chiết xuất thực vật, nên theo dõi màu, mùi và pH trong nghiên cứu ổn định.

6. An toàn, ai cần lưu ý

Chưa tìm thấy đánh giá an toàn của CIR (Mỹ) hay SCCS (EU) cho chiết xuất lá tỳ bà trong các nguồn đã tra (10/2026). Dữ liệu hiện có: chiết xuất ethanol không gây kích ứng da và mắt trong các phép thử thay thế động vật (Seong et al., 2019); chiết xuất nước không kích ứng trên HET-CAM ở 500 µg/mL và ít độc với tế bào sừng HaCaT (Cristea et al., 2026). Đây là dữ liệu phòng thí nghiệm, chưa có thử áp (patch test) trên người trong các nguồn đã kiểm.

Người có da nhạy cảm nên thử trên vùng da nhỏ trước (xem bài da nhạy cảm); ngừng dùng nếu đỏ, rát kéo dài. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

  • Pháp quy ASEAN: tra “Eriobotrya”, “Mentha viridis”, “spearmint”, “Arisaema” và “1,2-hexanediol” trong Phụ lục II, III, VI (bản 06/2026) và VII (bản 12/2025): không có kết quả. “Propanediol” chỉ xuất hiện trong tên một số chất nhuộm tóc bị cấm ở Phụ lục II; 1,3-propanediol không bị quy định.
  • Hồ sơ nguyên liệu: INCI đầy đủ của phức hợp, bộ phận cây, dung môi chiết, tỷ lệ dược liệu/chiết xuất, chỉ tiêu đánh dấu (polyphenol tổng hoặc ursolic acid), vi sinh, kim loại nặng trên COA từng lô.
  • Công bố công dụng: có thể dùng “chống oxy hoá”, “hỗ trợ da trông sáng, đều màu hơn”. Tránh “xoá melanin có sẵn”, “cơ chế đạt giải Nobel”, “thấy hiệu quả sau 2 tuần”, “giảm nám”, “không gây kích ứng” — các câu này dựa trên dữ liệu chưa công bố hoặc vượt mức mỹ phẩm.

Butter-C có thể ứng dụng chiết xuất lá tỳ bà trong gia công serum dưỡng sáng như một thành phần chống oxy hoá hỗ trợ, phối cùng hoạt chất có dữ liệu trên người và công bố công dụng ở mức mỹ phẩm.

Câu hỏi thường gặp

Chiết xuất lá tỳ bà có làm da sáng hơn không?

Trong phòng thí nghiệm, chiết xuất và một số triterpenoid của lá làm giảm tạo melanin ở tế bào hắc tố chuột. Chưa có thử nghiệm trên người được công bố cho mục tiêu này, nên chỉ nói “hỗ trợ” và nên dùng cùng hoạt chất có dữ liệu trên người.

“Melanophagy” là gì, có đáng tin không?

Melanophagy là quá trình tế bào tự phân huỷ melanosome (bào quan chứa melanin) bằng cơ chế tự thực. Đây là hướng nghiên cứu có thật và đang phát triển, nhưng dữ liệu cho ursolic acid mới ở tế bào chuột, chưa có trên da người.

Phức hợp lá tỳ bà và bạc hà lục dùng bao nhiêu phần trăm?

Nhà sản xuất khuyến nghị 1–3%, chưa được nghiên cứu độc lập kiểm chứng; công thức cuối cùng cần thử ổn định và thử dung nạp.

Da nhạy cảm có dùng được không?

Phép thử kích ứng thay thế động vật và HET-CAM không ghi nhận kích ứng, nhưng chưa có thử áp trên người trong các nguồn đã kiểm; nên thử trên vùng da nhỏ trước.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

  1. Seong NW et al. Efficacy and local irritation evaluation of Eriobotrya japonica leaf ethanol extract. Lab Anim Res. 2019. PMID 31463223
  2. Tan H et al. The Potential of Triterpenoids from Loquat Leaves (Eriobotrya japonica) for Prevention and Treatment of Skin Disorder. Int J Mol Sci. 2017. PMID 28492484
  3. Park HJ et al. Ursolic acid inhibits pigmentation by increasing melanosomal autophagy in B16F1 cells. Biochem Biophys Res Commun. 2020. PMID 32792197
  4. Cristea AM et al. Eriobotrya japonica (Loquat) Leaf Extract: An Integral In Vitro and In Ovo Approach to Antimelanoma Potential and Safety. Int J Mol Sci. 2026. PMID 42737574
  5. Park NY et al. Emerging perspectives on the selective autophagy of melanosomes: melanophagy. Exp Mol Med. 2025. PMID 41258074
  6. Liu Y et al. Biological Activities of Extracts from Loquat (Eriobotrya japonica Lindl.): A Review. Int J Mol Sci. 2016. PMID 27929430
  7. Nhà sản xuất nguyên liệu. Trang thông tin sản phẩm phức hợp chiết xuất lá tỳ bà và bạc hà lục (thành phần INCI, liều khuyến nghị), truy cập 12/10/2026. https://www.ten-korea.com/product/view.php?idx=8 · phiên bản trước: https://www.ten-korea.com/product/view.php?idx=1

Thảo luận

Bình luận

Đang tải bình luận…

Gửi bình luận

Bình luận được Butter-C duyệt trước khi hiển thị. Email chỉ dùng để phản hồi bạn khi cần, xem Chính sách bảo mật.

Bắt đầu

Trao đổi về sản phẩm Quý khách dự định triển khai

Quý khách vui lòng gửi định hướng sản phẩm và sản lượng dự kiến. Đội ngũ tư vấn sẽ liên hệ trong giờ làm việc.

Công ty cổ phần Dược mỹ phẩm Butter-C · GCN ĐKKD số 0108681386 (Sở KH&ĐT TP. Hà Nội cấp 03/04/2019)
Trụ sở: Thôn Hữu Lê, xã Đại Thanh, TP. Hà Nội · Nhà máy: Cụm CN Thanh Oai, xã Bình Minh, TP. Hà Nội, Việt Nam
Hotline 0967 176 511 · [email protected] · Chính sách bảo mật
← Tất cả tin tức