Nguyên liệu mỹ phẩm

14/11/2026 9 phút đọc

Chiết xuất lựu (Punica granatum) trong mỹ phẩm: bằng chứng, lưu ý

Lựu là “siêu quả” quen thuộc của dòng serum chống oxy hoá. Nhưng “chiết xuất lựu” trên nhãn có thể làm từ quả, vỏ quả hay nước ép — mỗi loại có thành phần, bằng chứng và cách công bố riêng.

Chiết xuất quả lựu (INCI: Punica Granatum Fruit Extract) là dịch chiết từ quả cây lựu Punica granatum L., dùng trong mỹ phẩm với chức năng dưỡng da (skin conditioning) theo CosIng. Nhóm chất hay được nhắc tới là ellagitannin (punicalagin), ellagic acid và anthocyanin, nhưng hàm lượng của chúng khác rất xa giữa vỏ quả, cùi và hạt mọng — nên hai nguyên liệu cùng ghi “chiết xuất lựu” có thể khác nhau nhiều.

1. Chiết xuất quả lựu là gì?

Theo dữ liệu CosIng (EU) được INCIDecoder trích lại, Punica Granatum Fruit Extract là “chiết xuất quả lựu”, chức năng dưỡng da. Định nghĩa không nói chiết cả quả hay chỉ phần ăn được, không quy định dung môi; số CAS 84961-57-9 cũng được ghi chung cho các INCI khác từ cây lựu, nên CAS không cho biết bộ phận cây. Thông tin đó phải đọc trên tài liệu kỹ thuật và phiếu kiểm nghiệm (COA) từng lô.

INCI	Bộ phận, dạng	Chức năng (CosIng)	Trong bài
Punica Granatum Fruit Extract	Chiết xuất quả	Dưỡng da	Nội dung chính
Punica Granatum Pericarp Extract	Chiết xuất vỏ quả	Dưỡng da	Phần lớn nghiên cứu bôi trên người
Punica Granatum Fruit Juice	Nước ép từ quả	Che mùi, dưỡng da	So sánh
Punica Granatum Seed Oil	Dầu ép từ hạt	Làm mềm da	Nguyên liệu khác, không bàn ở đây
Punica Granatum Extract	Chiết xuất cây lựu (không nêu bộ phận)	Làm se, che mùi, tonic	So sánh

Dữ liệu của dầu hạt (chất béo) không dùng làm bằng chứng cho chiết xuất quả và ngược lại.

2. Thành phần: vì sao bộ phận quả quan trọng

Fischer và cộng sự (2011) phân tích riêng vỏ, cùi (mesocarp), hạt mọng và các loại nước ép, phát hiện 48 hợp chất phenol, trong đó 9 anthocyanin và 22 ellagitannin; ellagitannin chiếm ưu thế ở mọi mẫu. Punicalagin đo được 11–20 g/kg chất khô ở cùi và vỏ, trong khi nước ép chỉ có 4–565 mg/L, tuỳ việc ép chung với vỏ hay không và lực ép. Tổng quan của Dimitrijevic và cộng sự (2024) cũng ghi nhận vỏ quả chứa nhiều hợp chất nhất.

Vì vậy, muốn nói “giàu punicalagin” hay “giàu ellagic acid”, cần hàm lượng định lượng (HPLC) trên COA của chính lô nguyên liệu.

3. Cơ chế và bằng chứng hiệu quả

Cơ chế thường được viện dẫn là chống oxy hoá của polyphenol. Các bộ phận khác nhau của lựu đã được thử in vitro và trên động vật với nhiều tác dụng, nhưng chỉ một số ít được xác nhận trên người (Dimitrijevic và cộng sự, 2024). Với riêng chiết xuất quả bôi ngoài da, bằng chứng hạn chế:

Nghiên cứu	Thiết kế	Kết quả chính	Lưu ý
Parveen et al., 2014	Vi nhũ tương dầu trong nước có chiết xuất lựu so với nền không chiết xuất, nửa mặt, mù đơn; 11 nam 25–40 tuổi; bôi buổi tối 12 tuần	Chỉ số melanin và chỉ số đỏ da (đo bằng máy) giảm có ý nghĩa ở bên bôi chiết xuất; khác biệt melanin so với bên giả dược có ý nghĩa từ tuần 6	Toàn văn ghi nguyên liệu là vỏ quả phơi khô; không nêu nồng độ chiết xuất; cỡ mẫu nhỏ
Kanlayavattanakul et al., 2020	Serum và mặt nạ có chiết xuất vỏ lựu giàu phenol; ngẫu nhiên, mù đôi, có giả dược, nửa mặt; 30 người tình nguyện Thái Lan; 28 ngày	Hiệu quả làm sáng da mặt (máy Mexameter) hơn giả dược; không kích ứng trong thử áp đóng một lần	Chiết xuất vỏ quả; abstract không nêu nồng độ
Chan et al., 2022	Serum chiết xuất lựu lên men; 40 người chia nhóm serum và nhóm giả dược, mù đôi; 4 tuần	Độ ẩm, độ sáng, độ đàn hồi, đốm, đốm UV, mật độ collagen “nhỉnh hơn một chút” so với tuần 0	So với ban đầu, abstract không báo so sánh với giả dược; abstract không nêu bộ phận quả
Henning et al., 2019	Đường uống: ngẫu nhiên, ba nhánh, nhãn mở; 74 phụ nữ chia ba nhóm (viên chiết xuất 1.000 mg, 240 ml nước ép, giả dược); 12 tuần	Liều UVB tối thiểu gây đỏ da (MED) tăng có ý nghĩa ở nhóm chiết xuất và nhóm nước ép so với giả dược	Uống, không phải bôi — không dùng làm bằng chứng cho serum

Chưa có nghiên cứu nào ở trên đo riêng Punica Granatum Fruit Extract trên da người. Câu “ellagic acid làm sáng da” dựa trên giả định cơ chế và thí nghiệm ức chế tyrosinase in vitro — không chuyển thành công dụng của sản phẩm.

4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Chúng tôi chưa đọc được báo cáo CIR về các thành phần từ cây lựu nên không dẫn khảo sát nồng độ sử dụng; các nghiên cứu ở mục 3 không nêu nồng độ. Chưa có nồng độ hiệu quả được xác lập. Nguyên liệu thương mại thường là chế phẩm (chiết xuất pha trong nước, glycerin hoặc butylene glycol, kèm chất bảo quản): tỉ lệ ghi trên công thức là tỉ lệ của chế phẩm, không phải của chất chiết, và nhãn INCI phải liệt kê đủ thành phần của chế phẩm.

Dạng sản phẩm	Ghi chú bào chế
Serum nước, essence	Chiết xuất có màu, có thể nhuộm màu nền trong; chọn mức theo màu và thử ổn định
Kem, lotion	Cho vào pha nước ở giai đoạn nguội (kinh nghiệm bào chế); theo dõi màu, mùi
Sản phẩm phối vitamin C, resveratrol	Chiết xuất là thành phần chống oxy hoá đi kèm; công bố dựa vào hoạt chất có dữ liệu

5. Độ ổn định, cách dùng và kết hợp

Polyphenol kém bền trong dung dịch: dịch chiết nước từ bã vỏ lựu (dùng cho thực phẩm) bảo quản 180 ngày ở pH 3,5 trong bao bì tối còn 67% tổng phenol tan và 58% hoạt tính chống oxy hoá, so với 61% và 43% ở pH 7,0; pH và cách đóng gói (để tối hay chiếu sáng) ảnh hưởng có ý nghĩa tới màu và độ trong, nhóm tác giả khuyến nghị pH thấp và bao bì tối (Qu et al., 2012). Đây là dữ liệu thực phẩm, nhưng gợi ý cho mỹ phẩm: bao bì cản sáng, pH thành phẩm không quá kiềm, theo dõi màu trong thử ổn định.
Kết hợp: đi cùng chất giữ ẩm và các chất chống oxy hoá khác như vitamin C, vitamin E, resveratrol. Nguồn đã đọc không nêu tương kỵ đặc thù; Disodium EDTA trong nền giúp hạn chế đổi màu do ion kim loại (kinh nghiệm bào chế, chưa có nguồn đo riêng cho chiết xuất lựu).
Người dùng: ban ngày vẫn cần kem chống nắng — chiết xuất lựu không phải màng lọc UV (không có trong Phụ lục VII ASEAN).

6. An toàn, ai cần lưu ý

Đánh giá của cơ quan chuyên môn: chúng tôi chưa đọc được báo cáo CIR (Hoa Kỳ) về các thành phần từ cây lựu và không thấy ý kiến SCCS (EU) riêng, nên bài không dẫn kết luận của hai cơ quan này.
Dị ứng: theo Trung tâm Sức khoẻ Bổ sung và Tích hợp Quốc gia Hoa Kỳ (NCCIH), lựu thường không gây tác dụng phụ nhưng đã có báo cáo phản ứng dị ứng (trang này chủ yếu nói về đường uống). Người từng dị ứng với lựu nên tránh hoặc thử trên vùng da nhỏ (xem viêm da tiếp xúc do mỹ phẩm).
Kích ứng: dữ liệu bôi còn ít: nhóm Parveen ghi không có khác biệt có ý nghĩa về khả năng kích ứng giữa bản có chiết xuất và bản nền; serum, mặt nạ chiết xuất vỏ lựu không gây kích ứng ở 30 người tình nguyện (Kanlayavattanakul et al., 2020). Mỗi công thức vẫn cần thử dung nạp trên thành phẩm.
Phụ nữ mang thai, cho con bú: NCCIH chỉ nhận định về nước ép lựu khi uống; với các dạng khác, chưa đủ dữ liệu — nên hỏi bác sĩ.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

Đặc tả nguyên liệu: bộ phận (quả hay vỏ — vỏ thì INCI là Pericarp Extract), dung môi, chất mang, chất bảo quản, punicalagin, ellagic acid (HPLC), vi sinh, kim loại nặng.
Câu chuyện: lựu có nguồn gốc Trung Đông, nay trồng ở nhiều nơi, kể cả Đông Nam Á, và từng được dùng theo truyền thống (NCCIH) — là câu chuyện văn hoá, không phải bằng chứng. Vùng trồng chỉ ghi khi COA xác nhận.
Pháp quy ASEAN: không có trong Phụ lục II, III, VI (bản 2026-1, 22/06/2026) và VII (bản 2025-2) — đã tra “punica”, “pomegranate”, “granat”, “ellagic”, “punicalagin”, CAS 84961-57-9 và 476-66-4 (ellagic acid). Không có giới hạn nồng độ riêng; vẫn phải đánh giá an toàn cho cả công thức.

Có thể dùng (khi đánh giá trên thành phẩm)	Nên tránh
Chứa chiết xuất quả lựu, thành phần chống oxy hoá trong công thức	Gán kết quả của chiết xuất vỏ, dầu hạt hay viên uống cho chiết xuất quả
Dưỡng ẩm, giúp da mềm mịn (nhờ cả công thức)	“Chống lão hoá”, “kích thích collagen” — Phụ lục số 03-MP: “Ngăn chặn, làm giảm hoặc làm đảo ngược những thay đổi sinh lý và sự thoái hóa do tuổi tác”
Giúp da trông sáng, đều màu hơn — chỉ khi đo trên chính thành phẩm	Câu hứa xoá hay làm mờ nám, “làm trắng da” (nám là tình trạng cần bác sĩ; xem quản lý sắc tố da)
Giàu punicalagin — chỉ khi COA định lượng	“Chống nắng”, “bảo vệ khỏi tia UV” dựa vào nghiên cứu uống hoặc tế bào

Khi gia công serum, kem dưỡng có chiết xuất lựu, Butter-C đối chiếu INCI, bộ phận cây, COA và câu công bố của từng nguyên liệu trước khi lập hồ sơ.

Câu hỏi thường gặp

Chiết xuất lựu có làm trắng da không?

Không nên kỳ vọng như vậy. Hai nghiên cứu bôi có đo melanin dùng chiết xuất vỏ quả, trên 11 và 30 người. Sản phẩm chỉ được nói “giúp da trông sáng hơn” khi đã đo trên chính thành phẩm.

Chiết xuất lựu và dầu hạt lựu khác nhau thế nào?

Chiết xuất quả là dịch chiết polyphenol; dầu hạt (Punica Granatum Seed Oil) là chất béo ép từ hạt, dùng làm mềm da. Mỗi INCI có dữ liệu riêng.

Uống nước ép lựu có tốt cho da như bôi không?

Đó là hai việc khác nhau. Thử nghiệm uống chiết xuất hoặc nước ép lựu 12 tuần ghi nhận liều UVB gây đỏ da tăng (Henning et al., 2019); kết quả này không áp dụng cho serum bôi.

Vì sao serum lựu đôi khi sẫm màu dần?

Polyphenol trong dịch chiết kém bền: với dịch chiết vỏ lựu, pH cao làm hoạt tính chống oxy hoá giảm nhanh hơn, còn pH và ánh sáng đều ảnh hưởng tới màu (Qu et al., 2012). Nên dùng bao bì cản sáng, đậy kín, tránh nơi nóng.

Tài liệu tham khảo

Dimitrijevic J et al. Punica granatum L. (Pomegranate) Extracts and Their Effects on Healthy and Diseased Skin. Pharmaceutics. 2024. PMID 38675119
Fischer UA et al. Identification and quantification of phenolic compounds from pomegranate (Punica granatum L.) peel, mesocarp, aril and differently produced juices by HPLC-DAD-ESI/MS(n). Food Chem. 2011. PMID 23140740
Parveen R et al. Topical microemulsion containing Punica granatum extract: its control over skin erythema and melanin in healthy Asian subjects. Postepy Dermatol Alergol. 2014. PMID 25610348
Kanlayavattanakul M et al. Phenolic-rich Pomegranate Peel Extract: In Vitro, Cellular, and In Vivo Activities for Skin Hyperpigmentation Treatment. Planta Med. 2020. PMID 32428937
Chan LP et al. Fermented pomegranate extracts protect against oxidative stress and aging of skin. J Cosmet Dermatol. 2022. PMID 34416060
Henning SM et al. Pomegranate Juice and Extract Consumption Increases the Resistance to UVB-induced Erythema and Changes the Skin Microbiome in Healthy Women: a Randomized Controlled Trial. Sci Rep. 2019. PMID 31601842
Qu W et al. Storage stability of sterilized liquid extracts from pomegranate peel. J Food Sci. 2012. PMID 22757697
National Center for Complementary and Integrative Health. Pomegranate. https://www.nccih.nih.gov/health/pomegranate

Tại Butter-C