Nguyên liệu mỹ phẩm

14/11/2026 9 phút đọc

Dầu hạt chanh leo (Passiflora Edulis Seed Oil) trong mỹ phẩm

Dầu hạt chanh leo giàu acid linoleic và gắn với một loại quả quen thuộc ở Việt Nam. Dữ liệu trên da người của riêng dầu này còn rất ít; điều chủ thương hiệu cần nắm là thành phần, độ bền oxy hoá, nguy cơ pha trộn và giới hạn công bố.

Dầu hạt chanh leo (INCI: Passiflora Edulis Seed Oil; tiếng Anh passion fruit seed oil) là dầu lấy từ hạt quả chanh leo, còn gọi chanh dây (Passiflora edulis). Thành phần chính là triglycerid, trong đó acid linoleic chiếm khoảng hai phần ba đến ba phần tư acid béo. Trong mỹ phẩm, dầu hạt chanh leo là chất làm mềm của dầu dưỡng, kem dưỡng và dầu tẩy trang.

Chanh leo là loại quả quen thuộc với người Việt qua nước ép, nên dầu hạt dễ thành câu chuyện thương hiệu. Bài này tách câu chuyện khỏi dữ liệu.

1. Dầu hạt chanh leo là gì?

Hạt chanh leo chứa khá nhiều dầu: 23,40% trong mẫu giống ‘Tainung No. 1’ ở Trung Quốc (Liu et al., 2008), 24,88% khi chiết Soxhlet mẫu hạt thu ở Việt Nam (To Dao Cuong et al., 2019). Dầu lỏng ở nhiệt độ phòng, màu vàng cam (Liu et al., 2008). Thành phần acid béo của một số mẫu đã phân tích:

Mẫu dầu (nguồn)	Cách lấy dầu	Acid béo chính	Ghi chú
Trung Quốc, giống ‘Tainung No. 1’ (Liu et al., 2008; số liệu được CIR chép lại ở Bảng 4)	Dung môi và CO₂ siêu tới hạn	Linoleic 72,69%; oleic 16,25%; palmitic 8,57%; stearic 1,66%; linolenic 0,26%	Chỉ số iod 119,9–129,29; chỉ số peroxide của mẫu 1,37–2,23 mEq/kg (CIR, Bảng 3)
Hạt thu ở Việt Nam (To Dao Cuong et al., 2019)	Soxhlet (phòng thí nghiệm)	Linoleic 66,94%; oleic 18,86%; acid béo chưa no 89,25%	Tocopherol 18,04 mg/kg; sterol 2.935,35 mg/kg
Trung Quốc (Li et al., 2026)	CO₂ siêu tới hạn	Linoleic 74,40%; acid béo chưa no 88,03%	Có β-sitosterol

Đây là mẫu nghiên cứu, không phải phiếu phân tích (COA) của nguyên liệu thương mại; thành phần thay đổi theo giống, vùng trồng và cách ép, chiết. Báo cáo của Hội đồng Đánh giá thành phần mỹ phẩm Hoa Kỳ (CIR; Burnett et al., 2017) ghi CAS 87676-26-1.

Không nhầm với nguyên liệu khác: dầu hạt chanh leo đã hydro hoá (Hydrogenated Passiflora Edulis Seed Oil) là INCI riêng trong cùng báo cáo CIR. Chiết xuất hạt chanh leo giàu piceatannol (một stilbene) là nguyên liệu khác, đã được thử bằng đường uống (xem mục 3); dữ liệu của chiết xuất không dùng cho dầu.

2. Cơ chế trên da

Làm mềm: CIR mô tả nhóm dầu thực vật được dùng trong mỹ phẩm để dưỡng da, che phủ (occlusive), làm mềm và dưỡng ẩm. Dầu hạt chanh leo thuộc nhóm này.
Acid linoleic: dữ liệu cho thấy dầu giàu linoleic có thể hỗ trợ hàng rào da chủ yếu đến từ mô hình động vật và từ loại dầu khác (xem bài dầu hướng dương trong mỹ phẩm). Chúng tôi chưa tìm thấy nghiên cứu nào đo tác dụng này của dầu hạt chanh leo trên da người.
Không chuyển dữ liệu dinh dưỡng: nghiên cứu cho động vật ăn dầu, hay cho người uống chiết xuất hạt, không phải bằng chứng cho sản phẩm bôi.

3. Bằng chứng: hạn chế

Nghiên cứu	Thiết kế, đối tượng	Chất được thử	Kết quả chính (theo abstract/toàn văn)
Pereira et al., 2016	20 phụ nữ khoẻ mạnh 21–35 tuổi; bôi một lần lên cẳng tay, đo tới 150 phút	Nano nhũ tương có pha dầu 10% là hỗn hợp dầu hạt mâm xôi, dầu hạt chanh leo, dầu nhân đào (1:1:1), thêm dẫn xuất lanolin	Bản có dẫn xuất lanolin tăng độ ẩm và độ dầu trên da, không đổi pH da, không thấy kích ứng — kết quả của cả công thức
Li et al., 2026	In vitro (tế bào u hắc tố chuột B16F10) và cá ngựa vằn được bổ sung dầu qua chế độ ăn	Dầu hạt chiết bằng CO₂ siêu tới hạn	Ức chế tyrosinase (IC₅₀ 1,12 mg/mL), giảm melanin ở tế bào; ở cá ngựa vằn giảm lắng đọng melanin. Acid linoleic ức chế yếu, β-sitosterol ức chế mạnh hơn
Maruki-Uchida et al., 2018	Ngẫu nhiên, mù đôi, có giả dược; 32 phụ nữ Nhật da khô, 35–54 tuổi; 8 tuần	Chiết xuất hạt chanh leo (5 mg piceatannol) đường uống	Độ ẩm da mặt tăng có ý nghĩa ở tuần 4 và 8 so với trước thử nghiệm; mất nước qua da giảm nhưng không có ý nghĩa thống kê

Cách đọc bảng: thử nghiệm bôi trên người mà chúng tôi tìm được dùng hỗn hợp ba loại dầu, đo trong vài giờ, và hiệu quả được gán cho dẫn xuất lanolin. Dữ liệu về tyrosinase là in vitro và trên động vật ăn dầu — không phải căn cứ để công bố “làm sáng da”. Thử nghiệm năm 2018 dùng chiết xuất hạt đường uống, có tác giả thuộc một doanh nghiệp thực phẩm; không áp cho dầu bôi. Kết luận: bằng chứng trên da người của riêng dầu hạt chanh leo còn hạn chế.

4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

CIR dựa trên khảo sát năm 2010 (số lần dùng báo cáo cho Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ và khảo sát nồng độ của hiệp hội ngành). Dầu hạt chanh leo có 62 lần sử dụng:

Nhóm sản phẩm (CIR, Bảng 5)	Số lần sử dụng	Dải nồng độ
Lưu lại trên da	53	0,003–5%
Rửa trôi	9	0,0007–0,005%
Vùng quanh mắt	3	0,8%
Có thể nuốt phải (sản phẩm môi)	14	0,6–3%
Tóc (không nhuộm)	10	0,007–0,5%

Đây là thực tế thị trường Mỹ năm 2010, không phải giới hạn pháp quy hay mức khuyến nghị (dòng tổng của bảng in 0,0007–3%, thấp hơn mức 5% ở dòng lưu lại trên da — chúng tôi ghi đúng như báo cáo). Dầu dưỡng da mặt dùng dầu ở tỉ lệ cao hơn mức khảo sát cần đánh giá an toàn riêng cho công thức.

5. Độ ổn định, bảo quản và nguyên liệu thật

Dầu có nhiều acid béo hai nối đôi nên dễ bị oxy hoá hơn dầu giàu oleic hay dầu bão hoà (xem bài lựa chọn dầu trong bào chế). Thực hành sản xuất: thêm chất chống oxy hoá (thường là Tocopherol) ngay khi phối pha dầu, hạn chế gia nhiệt, bao bì cản sáng, ít khoảng trống, theo dõi chỉ số peroxide.

Pha trộn: một nhóm tác giả ở Đức và Ý cho biết dầu chanh leo thường bị pha loãng bằng dầu hướng dương, và việc thêm dầu hướng dương không làm đổi đáng kể vẻ ngoài của dầu; phổ hồng ngoại kết hợp phân tích thống kê phát hiện được lượng pha dưới 1% (Kiefer et al., 2019). Vì vậy Quý khách nên yêu cầu COA có thành phần acid béo và mua từ nhà cung cấp truy xuất được nguồn.

6. An toàn, ai cần lưu ý

CIR (2017): 244 dầu thực vật, gồm Passiflora Edulis Seed Oil, được kết luận an toàn theo thực tế sử dụng và nồng độ đã mô tả. Báo cáo không có thử kích ứng hay mẫn cảm riêng cho dầu hạt chanh leo; kết luận dựa trên thành phần acid béo, cách sản xuất, tạp chất, dữ liệu an toàn chung của nhóm và lịch sử dùng trong thực phẩm. CIR lưu ý nhà cung cấp cần kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, glycidol và ester của nó trong dầu tinh luyện.
Dị ứng: CIR nhận định người dị ứng protein thực vật hiếm khi phản ứng với dầu tinh luyện của cùng cây, nhưng có nghiên cứu ghi nhận vết protein trong dầu. Với quả chanh leo, ở 136 người dị ứng latex, xét nghiệm cho thấy kháng thể IgE phản ứng chéo giữa latex và một số loại quả, trong đó có chanh leo (Brehler et al., 1997) — đây là dị ứng thức ăn. Người đã biết dị ứng chanh leo hoặc latex nên hỏi bác sĩ trước khi dùng sản phẩm có dầu này, nhất là dầu chưa tinh luyện.
Kích ứng: trong thử nghiệm nhỏ nêu ở mục 3, nano nhũ tương có dầu hạt chanh leo không gây kích ứng trên 20 người sau một lần bôi — kết quả của cả công thức. Chúng tôi chưa tìm thấy báo cáo ca dị ứng tiếp xúc do dầu hạt chanh leo trên PubMed (tra 11/2026).
Khả năng gây nhân mụn: các nguồn đã kiểm không có nghiên cứu về khả năng gây nhân mụn của dầu hạt chanh leo; con số “chỉ số nhân mụn” lưu truyền trên mạng không có nguồn chúng tôi kiểm được.
Phụ nữ mang thai, cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

COA: INCI, loài P. edulis, bộ phận hạt, cách lấy dầu (ép lạnh, dung môi, CO₂ siêu tới hạn), tinh luyện hay không, thành phần acid béo, chỉ số acid, chỉ số peroxide, chất chống oxy hoá đã thêm.
Công bố công dụng: “làm mềm da”, “dưỡng ẩm” (đo trên thành phẩm nếu nêu mức độ), “chứa dầu hạt chanh leo giàu acid linoleic”. Tránh “làm sáng, làm trắng da”, “ức chế melanin”, “chống lão hoá”, “phục hồi hàng rào da”, “không gây mụn” (khi chưa thử trên thành phẩm) và mọi câu về piceatannol cho sản phẩm chỉ có dầu.
Câu chuyện Việt Nam: “chanh leo Việt Nam” chỉ ghi khi COA hoặc chứng từ nhà cung cấp xác nhận xuất xứ; số liệu phân tích mẫu hạt Việt Nam ở mục 1 là một nghiên cứu, không phải thông số của mọi lô.
Pháp quy ASEAN: Passiflora Edulis Seed Oil không có tên trong Phụ lục II, III, VI của Hiệp định mỹ phẩm ASEAN (bản 2026-1, 22/06/2026) và Phụ lục VII (bản 2025-2, 12/12/2025); đã tra “passiflora”, “passion” và CAS 87676-26-1. Không có giới hạn nồng độ hay cảnh báo nhãn riêng.

Butter-C có thể dùng dầu hạt chanh leo trong gia công dầu dưỡng da mặt, kem dưỡng ẩm và dầu tẩy trang, với COA từng lô và chất chống oxy hoá trong pha dầu.

Câu hỏi thường gặp

Dầu hạt chanh leo có làm sáng da không?

Chưa có bằng chứng trên da người. Tác dụng lên tyrosinase và melanin mới thấy ở tế bào và ở cá ngựa vằn được cho ăn dầu.

Dầu hạt chanh leo khác chiết xuất hạt chanh leo thế nào?

Dầu chủ yếu là triglycerid giàu acid linoleic. Chiết xuất hạt giàu piceatannol là nguyên liệu khác; thử nghiệm trên người của chiết xuất này dùng đường uống.

Da dầu, da dễ nổi mụn có dùng được không?

Chưa có nghiên cứu về khả năng gây nhân mụn của dầu này. Nên chọn sản phẩm đã thử trên da người và thử trước trên vùng da nhỏ.

Vì sao dầu hạt chanh leo cần chất chống oxy hoá?

Dầu có tỉ lệ acid linoleic cao, loại acid béo hai nối đôi dễ bị oxy hoá. Tocopherol, bao bì cản sáng và kín khí giúp hạn chế ôi dầu.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

Burnett CL et al. Safety Assessment of Plant-Derived Fatty Acid Oils. Int J Toxicol. 2017. PMID 29243540 · toàn văn trên cổng CIR
Liu S et al. Physical and chemical analysis of Passiflora seeds and seed oil from China. Int J Food Sci Nutr. 2008. PMID 18608550
To Dao Cuong et al. Chemical compositions of Passiflora edulis seeds oil collected in Vietnam. Vietnam J Sci Technol. 2019;57(5). vjs.ac.vn/jst/article/view/13801
Li J et al. Passion Fruit Seed Oil as a Natural Tyrosinase Inhibitor: Extraction Optimization, Multi-Mechanism Elucidation, and Efficacy Validation in Zebrafish. Foods. 2026. PMID 41976540
Pereira TA et al. Exotic Vegetable Oils for Cosmetic O/W Nanoemulsions: In Vivo Evaluation. Molecules. 2016. PMID 26927034
Maruki-Uchida H et al. Effect of Passion Fruit Seed Extract Rich in Piceatannol on the Skin of Women: A Randomized, Placebo-Controlled, Double-Blind Trial. J Nutr Sci Vitaminol (Tokyo). 2018. PMID 29491276
Kiefer J et al. Identification of Passion Fruit Oil Adulteration by Chemometric Analysis of FTIR Spectra. Molecules. 2019. PMID 31487942
Brehler R et al. "Latex-fruit syndrome": frequency of cross-reacting IgE antibodies. Allergy. 1997. PMID 9188921

Tại Butter-C