Nấm tuyết (Tremella fuciformis) trong mỹ phẩm: giữ ẩm, bằng chứng

Polysaccharide nấm tuyết (INCI: Tremella Fuciformis Polysaccharide) là phần đường đa phân tử tan trong nước lấy từ thể quả của nấm tuyết Tremella fuciformis — loại nấm ăn được dạng thạch, trắng trong, còn gọi là ngân nhĩ hay mộc nhĩ trắng. Trong mỹ phẩm, nó được dùng làm chất giữ ẩm và tạo màng ưa nước trên bề mặt da.

1. Polysaccharide nấm tuyết là gì?

Tremella fuciformis là một loài nấm đảm có thể quả mềm, dạng keo, giữ nước tốt; thể quả chứa nhiều polysaccharide tan trong nước, phân tử lượng cao (Wolosik và cộng sự, 2026). Nấm thuộc giới Nấm, không phải thực vật — chữ “thực vật” trong “HA thực vật” chỉ là cách gọi tiếp thị.

Nhóm Xu và cộng sự (2020) mô tả polysaccharide từ thể quả nấm tuyết là một glucuronoxylomannan. Theo tổng hợp của Wolosik và cộng sự (2026), đây là các heteropolysaccharide có tính acid: mạch chính giàu mannose, nhánh gồm xylose, glucuronic acid, fucose và một số đường khác; nhóm acid uronic làm phân tử mang nhiều điện tích âm và có ái lực mạnh với nước. Phân tử lượng, độ phân nhánh và thành phần đường thay đổi theo chủng nấm, cách nuôi trồng, chiết và tinh chế, nên không thể coi mọi nguyên liệu nấm tuyết thương mại là giống nhau.

Polysaccharide nấm tuyết không có công thức phân tử xác định (PubChem không có CID cho tên này). Về độ dao động: một heteromannan tách từ thể quả có phân tử lượng trung bình khoảng 3,6 × 10⁶ Da (Xu Y và cộng sự, 2024), trong khi một nguyên liệu bột thương mại được nhà sản xuất ghi khoảng 1.000 kDa (theo Wolosik và cộng sự, 2026).

2. Khác gì hyaluronic acid?

Đặc điểm	Polysaccharide nấm tuyết	Hyaluronic acid (sodium hyaluronate)
Nguồn	Thể quả nấm Tremella fuciformis	Chủ yếu lên men vi khuẩn hoặc chiết từ mào gà (theo bài hyaluronic acid)
Cấu tạo	Glucuronoxylomannan: mạch mannose, nhánh xylose, glucuronic acid…	Đơn vị đường đôi N-acetylglucosamine và D-glucuronic acid lặp lại
Điểm chung	Polysaccharide tích điện âm, hút và giữ nước, làm dung dịch sánh
So sánh trực tiếp đã công bố	Chỉ trên tế bào da nuôi cấy, ví dụ nguyên bào sợi da người (Wolosik và cộng sự, 2026); trong các nguồn đã tra (11/2026) chưa thấy nghiên cứu so sánh độ ẩm trên da người giữa hai chất

Nấm tuyết là một chất giữ ẩm khác, không phải “HA lấy từ thực vật”, và chưa có dữ liệu cho thấy nó thay thế được HA trên da người.

3. Cơ chế trên da

Theo Wolosik và cộng sự (2026), đặc tính đã được xác lập vững chắc của các công thức chứa polysaccharide nấm tuyết là khả năng liên kết nước và tạo một lớp màng ưa nước trên bề mặt; điều này có thể hỗ trợ độ ẩm của da và giảm mất nước qua biểu bì. Đây là cơ chế vật lý ở bề mặt.

Về tính chất dung dịch, Xu và cộng sự (2020) cho thấy polysaccharide nấm tuyết tồn tại dạng chuỗi mềm dẻo trong dung dịch muối sinh lý; độ nhớt giảm khi tốc độ khuấy tăng (giả dẻo), nồng độ tới hạn khoảng 5,3 mg/mL — đặc trưng của polysaccharide có chuỗi đan rối; nồng độ càng cao, dung dịch càng thể hiện tính chất giống gel. Nhóm tác giả cũng đánh giá khả năng giữ ẩm của polysaccharide là mạnh — phép đo trên mẫu chất, không phải trên da người.

4. Bằng chứng: hạn chế

Tổng quan của Mineroff và Jagdeo (2023) ghi nhận phần lớn nghiên cứu về nấm tuyết trên da mới dừng ở mô hình in vitro và động vật, cần thêm nghiên cứu lâm sàng.

Nghiên cứu	Mô hình	Kết quả chính	Lưu ý
Lourith và cộng sự, 2021	20 người Thái khoẻ mạnh 20–40 tuổi; gel rửa tay cồn (66,5% ethanol, 0,3% triclosan) có 10% chế phẩm chiết xuất nấm tuyết, so với placebo; bôi một lần lên mu bàn tay, ngẫu nhiên, mù đơn	Độ ẩm đo bằng điện dung cao hơn placebo có ý nghĩa ở mọi mốc tới 180 phút; thử áp đóng kín 24 giờ trên 20 người không gây kích ứng	Sản phẩm nhiều thành phần, một lần bôi, theo dõi 3 giờ; theo tác giả, gel chứa hơn 0,10% polysaccharide
Fu và cộng sự, 2021	Nguyên bào sợi da người chiếu UVA (in vitro)	Xử lý trước bằng polysaccharide làm giảm gốc oxy hoạt động, tăng enzym chống oxy hoá, liên quan con đường Nrf2/Keap1	Một đồng tác giả thuộc một công ty
Wolosik và cộng sự, 2026	Nguyên bào sợi da người; chiết xuất thương mại 200 và 500 µg/mL so với HA 500 µg/mL (in vitro)	Không ảnh hưởng sức sống tế bào; chiết xuất tăng tổng hợp DNA ở cả hai mức, mức 500 µg/mL và HA tăng tổng hợp collagen	Tác giả ghi cần nghiên cứu thêm để xác nhận
Lin M và cộng sự, 2023	Tế bào sừng người nuôi cấy và chuột chiếu UV mạn tính, bôi polysaccharide	Giảm chết tế bào và gốc oxy hoạt động do UV; giảm tổn thương da ở chuột	Động vật, in vitro
Xu Y và cộng sự, 2024	Chuột lão hoá do D-galactose, cho uống 100 mg/kg/ngày	Giảm mất hydroxyproline và hyaluronic acid ở da	Đường uống — không chuyển thành công dụng bôi

Kết luận: bằng chứng hạn chế. Trong các nguồn đã tra, dữ liệu trên người có so sánh với placebo chỉ là một thử nghiệm nhỏ, ngắn với gel rửa tay nhiều thành phần; nghiên cứu khác trên người dùng công thức nhiều hoạt chất, không tách được phần của nấm tuyết; dữ liệu chống oxy hoá, collagen là in vitro, động vật hoặc đường uống. Công dụng dưỡng ẩm cần chứng minh trên chính thành phẩm.

5. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Không có báo cáo CIR nêu nồng độ sử dụng của polysaccharide nấm tuyết, và chúng tôi chưa tìm được nguồn đã kiểm nào đưa ra một mức “chuẩn”. Mức dùng theo hướng dẫn kỹ thuật (TDS) của từng nhà cung cấp, vì nguyên liệu có thể ở dạng bột hoặc dung dịch với hàm lượng polysaccharide khác nhau.

Nguồn có số liệu trên người mà chúng tôi tìm được là gel của Lourith và cộng sự (2021): 10% chế phẩm chiết xuất tương ứng hơn 0,10% polysaccharide trong thành phẩm. Tỉ lệ chế phẩm và tỉ lệ polysaccharide chênh nhau rất xa, nên khi đọc công thức hay báo giá cần hỏi rõ con số nào. Nồng độ càng cao, dung dịch càng sánh, giống gel (Xu và cộng sự, 2020); độ sánh và cảm giác dính được chốt trên mẫu thử cảm quan (kinh nghiệm bào chế).

Dạng phù hợp: sản phẩm có pha nước như gel dưỡng, serum, essence, mặt nạ ngủ dạng gel.

6. Kết hợp và lưu ý bào chế

• Đưa vào pha nước: phân tán bột từ từ khi khuấy để tránh vón; dung dịch có sẵn thêm ở giai đoạn nguội (thực hành nhà máy).
• Phối chất giữ ẩm khác: glycerin, panthenol, beta-glucan, sodium hyaluronate — công bố dưỡng ẩm là của cả công thức.
• Chất mang điện dương: polysaccharide mang điện âm (Wolosik và cộng sự, 2026) nên có thể tương tác với polymer, chất diện hoạt hay chất bảo quản cation — suy luận từ cấu tạo, cần thử độ trong và độ nhớt trên mẫu.
• Bảo quản: nền nước giàu đường đa phân tử cần hệ bảo quản đủ mạnh (thực hành nhà máy), xác nhận bằng thử thách ISO 11930.
• Tiêu chuẩn nguyên liệu: COA từng lô — hàm lượng polysaccharide, phân tử lượng, kim loại nặng, vi sinh, dung môi tồn dư. Ví dụ, nguyên liệu bột trong nghiên cứu Wolosik được nhà sản xuất ghi tổng saccharide ≥ 65%, kim loại nặng ≤ 20 ppm, tổng vi sinh ≤ 200 CFU/g.

7. An toàn, ai cần lưu ý

Polysaccharide nấm tuyết chưa có báo cáo an toàn riêng của Hội đồng CIR trong các nguồn đã tra. Chúng tôi đã tải toàn văn hai báo cáo CIR về gôm polysaccharide (bản 2015 và bản 2016 về 34 gôm polysaccharide vi sinh): cả hai không có tên Tremella, nên kết luận của CIR cho các gôm đó không áp sang nấm tuyết (Fiume và cộng sự, 2016).

Tra PubMed (11/2026), chúng tôi không tìm thấy báo cáo ca dị ứng tiếp xúc do mỹ phẩm chứa nấm tuyết. Dữ liệu dung nạp trên người chỉ là thử áp đóng kín 24 giờ trên 20 người (Lourith và cộng sự, 2021). “Ăn được” không chứng minh độ dịu khi bôi; thành phẩm vẫn cần thử kích ứng trên người.

Ai cần lưu ý: người từng phản ứng với sản phẩm có nấm tuyết nên ngưng dùng; da đang tổn thương nên hỏi bác sĩ da liễu. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ.

8. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

• Pháp quy ASEAN: tra “tremella”, “fuciformis”, “glucuronoxylomannan”, “snow fungus”: không có mục nào trong Phụ lục II, III, VI (bản 06/2026) và VII (bản 12/2025), tức không có giới hạn nồng độ riêng.
• Công bố đúng mức: “dưỡng ẩm”, “giúp da mềm mịn” — đo trên thành phẩm. Tránh “HA thực vật thay thế HA”, “chống lão hoá”, “tăng collagen”, “phục hồi da”, “chống tia UV”: các dữ liệu tương ứng là in vitro, động vật hoặc đường uống.
• Thuần chay: nấm tuyết không có nguồn gốc động vật; định vị “thuần chay” cho cả sản phẩm cần nhà cung cấp xác nhận quy trình bằng văn bản.
• Đọc kỹ INCI và COA: phân biệt Tremella Fuciformis Polysaccharide với Tremella Fuciformis Sporocarp Extract; nếu là dung dịch, nhãn liệt kê đủ dung môi, chất bảo quản của chế phẩm.

Butter-C có thể đưa polysaccharide nấm tuyết vào gel dưỡng ẩm hay serum cấp ẩm theo yêu cầu của thương hiệu, với nguyên liệu nhập theo đơn hàng; đội ngũ dược sĩ phối nó với các chất giữ ẩm có dữ liệu trên người và đề xuất thử độ ẩm trên thành phẩm trước khi ghi công bố.

Câu hỏi thường gặp

Nấm tuyết có phải là “HA thực vật” không?

Không. Nấm tuyết là nấm, và polysaccharide của nó có cấu tạo khác HA. Hai chất cùng là polysaccharide giữ nước; chưa có nghiên cứu so sánh độ ẩm trên da người giữa hai chất trong các nguồn đã tra.

Nấm tuyết có giúp chống lão hoá, tăng collagen không?

Các kết quả về collagen, chống oxy hoá đến từ tế bào nuôi cấy, chuột hoặc đường uống. Chưa có thử nghiệm trên người chứng minh tác dụng này khi bôi.

Da nhạy cảm có dùng được không?

Chưa thấy báo cáo dị ứng trên PubMed, nhưng dữ liệu dung nạp còn ít; nên thử trên vùng da nhỏ trước.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu cho bôi ngoài da trong thai kỳ, nên hỏi bác sĩ.

Tài liệu tham khảo

1. Lourith N et al. Formulation and efficacy evaluation of the safe and efficient moisturizing snow mushroom hand sanitizer. J Cosmet Dermatol. 2021. PMID 32531816 · Toàn văn PMC
2. Mineroff J et al. The potential cutaneous benefits of Tremella fuciformis. Arch Dermatol Res. 2023. PMID 36757441
3. Xu X et al. Chain conformation and physicochemical properties of polysaccharide (glucuronoxylomannan) from Fruit Bodies of Tremella fuciformis. Carbohydr Polym. 2020. PMID 32718589
4. Wolosik K et al. Tremella fuciformis Extract Evokes Similar Effect as Hyaluronic Acid on Wound Healing but Through Different Mechanisms in Human Dermal Fibroblasts. Molecules. 2026. PMID 42451721 · Toàn văn PMC
5. Fu H et al. Tremella fuciformis polysaccharides inhibit UVA-induced photodamage of human dermal fibroblast cells by activating up-regulating Nrf2/Keap1 pathways. J Cosmet Dermatol. 2021. PMID 33686752
6. Lin M et al. Tremella fuciformis polysaccharides alleviates UV-provoked skin cell damage via regulation of thioredoxin interacting protein and thioredoxin reductase 2. Photochem Photobiol Sci. 2023. PMID 37458972
7. Xu Y et al. iTRAQ-Based Proteomic Profiling of Skin Aging Protective Effects of Tremella fuciformis-Derived Polysaccharides on D-Galactose-Induced Aging Mice. Molecules. 2024. PMID 39519833
8. Fiume MM et al. Safety Assessment of Microbial Polysaccharide Gums as Used in Cosmetics. Int J Toxicol. 2016. PMID 27383198 · Bản báo cáo trên cổng CIR · CIR, Polysaccharide Gums (2015)