Nguyên liệu mỹ phẩm

14/11/2026 10 phút đọc

Dầu hắc mai biển (Hippophae Rhamnoides Fruit Oil) trong mỹ phẩm

Hắc mai biển được quảng bá là “siêu quả omega-7”. Trong mỹ phẩm, dầu quả của cây là một dầu làm mềm màu cam đỏ, giàu acid palmitoleic và carotenoid, khác hẳn dầu hạt; Hội đồng CIR kết luận an toàn theo thực tế sử dụng, nhưng chưa có thử nghiệm bôi riêng dầu này trên da người khoẻ mạnh.

Dầu hắc mai biển trong mỹ phẩm thường là dầu quả (INCI: Hippophae Rhamnoides Fruit Oil; tiếng Anh: sea buckthorn fruit oil, sea buckthorn pulp oil), lấy từ cùi và vỏ quả cây hắc mai biển (Hippophae rhamnoides). Đây là một dầu làm mềm da có màu cam đỏ, giàu acid palmitoleic (acid béo omega-7) và carotenoid. Dầu quả khác hẳn dầu hạt của cùng cây; bằng chứng hiệu quả trên da người còn hạn chế.

1. Dầu hắc mai biển là gì?

Hắc mai biển là cây bụi họ Nhót (Elaeagnaceae), có nguồn gốc ở vùng ôn đới lạnh Âu–Á; quả, hạt và lá được dùng trong y học dân gian cho bỏng, vết thương, loét và nhiều bệnh khác (Pundir et al., 2021). Đó là bối cảnh văn hoá, không phải căn cứ công dụng mỹ phẩm. Báo cáo an toàn CIR năm 2017 về 244 dầu thực vật liệt kê ba tên INCI từ cây này, và hồ sơ nguyên liệu phải ghi đúng tên:

INCI	Nguồn	Ghi chú
Hippophae Rhamnoides Fruit Oil	Dầu từ quả	Nguyên liệu của bài này; CIR ghi nhận đang được dùng
Hippophae Rhamnoides Seed Oil	Dầu từ hạt	Thành phần acid béo khác; CIR ghi chưa có lượt sử dụng khai báo
Hippophae Rhamnoides Oil	Tên không nêu bộ phận	Cần COA để biết dầu quả hay dầu hạt
Chiết xuất hắc mai biển (các INCI “Extract”)	Chiết bằng dung môi	Không phải dầu; dữ liệu không gán cho dầu

PubChem ghi CAS 225234-03-7 cho “Hippophae rhamnoides fruit oil” (theo một nguồn nộp dữ liệu); CAS 90106-68-6 là số chung cho “Hippophae rhamnoides extract/oil”. Hồ sơ nên ghi CAS theo phiếu kiểm nghiệm (COA) và đối chiếu.

2. Thành phần: dầu quả khác dầu hạt

Yang và Kallio (2001) phân tích quả của hai phân loài và thấy sự khác biệt rõ giữa các phần của quả:

Chỉ tiêu	Dầu cùi và vỏ quả	Dầu hạt
Acid palmitoleic (16:1 n-7, “omega-7”)	12,1–39,0% (dầu cả quả: 8,9–31,0%)	Gần như không có
Acid linoleic + α-linolenic	Thấp hơn nhiều	Khoảng 70% tổng acid béo
Ví dụ một mẫu dầu quả ép lạnh (Tudor et al., 2019)	Palmitic 49,4%, palmitoleic 28,0%, oleic 11,7%, linoleic 4,1%, α-linolenic 1,3% (acid béo nhiều nối đôi tổng 5,4%); carotenoid 302,8 mg/100 g, trong đó zeaxanthin dạng tự do và ester chiếm 76,35%
Màu (phiếu thông số nhà cung cấp, theo CIR)	Cam đỏ	Cam

Màu không đủ để phân biệt dầu quả với dầu hạt — phổ acid béo trên COA mới phân biệt được; “dầu quả” thương mại có thể ép từ cùi hay cả quả (có hạt), nên tỉ lệ palmitoleic dao động rộng.

Chế biến đổi màu và độ bền. Trong nghiên cứu tinh luyện dầu cùi quả ép lạnh của Jiang et al. (2020; các tác giả thuộc trung tâm nghiên cứu của một doanh nghiệp), dầu thô có chỉ số acid 22,16 mg KOH/g và thời gian cảm ứng oxy hoá (Rancimat, 120 °C) 2,06 giờ. Sau tẩy màu, thời gian này là 10,65 giờ và sau khử mùi là 9,60 giờ; bước tẩy màu loại 72,02% β-carotene. Nghĩa là dầu tinh luyện bền hơn nhưng nhạt màu hơn dầu thô.

Dầu dễ ôi. Li et al. (2025) mô tả dầu quả hắc mai biển rất dễ oxy hoá khi bảo quản; sau 30 ngày bảo quản cấp tốc, acid béo bị oxy hoá tăng, glycerophospholipid và tổng lipid giảm; con đường chuyển hoá acid linoleic gắn nhất quán với quá trình oxy hoá.

3. Bằng chứng trên da: phần lớn chưa phải dầu bôi trên người

Nghiên cứu	Thiết kế	Kết quả theo tóm tắt	Áp dụng cho dầu quả bôi da?
Khan và Akhtar, 2014	13 nam giới khoẻ mạnh, 84 ngày; nhũ tương dầu trong nước chứa 5% chiết xuất hắc mai biển so với nền	Độ ẩm da tăng, mất nước qua da giảm so với nền	Không — là chiết xuất, tóm tắt không nêu bộ phận, dung môi; tên bài có “oil-in-water” là kiểu nhũ tương
Abdullahzadeh và Shafiee, 2021	Thử nghiệm ngẫu nhiên, mù ba, 55 bệnh nhân bỏng độ hai; kem hắc mai biển so với silver sulfadiazine 1%	Thời gian lành ngắn hơn	Không — bối cảnh y khoa; tóm tắt không nêu thành phần kem
Yang et al., 1999	Uống 5 g dầu/ngày, 4 tháng, 49 người viêm da cơ địa; dầu hạt, dầu cùi quả hoặc dầu parafin	Nhóm dầu cùi quả cải thiện; nhóm dầu parafin đối chứng cũng cải thiện	Không — đường uống
Hou et al., 2017	Chuột gây tổn thương giống viêm da cơ địa, bôi dầu 4 tuần; tế bào HaCaT	Điểm tổn thương, độ dày thượng bì giảm	Không — động vật; tóm tắt không nêu dầu quả hay dầu hạt
Okamoto et al., 2024	Nguyên bào sợi người chiếu UVB (in vitro)	Dầu cùi quả và acid palmitoleic hạn chế tổn hại tế bào, giảm phân huỷ collagen	Không — tế bào nuôi cấy; tác giả đầu thuộc một doanh nghiệp

Một tổng quan hệ thống năm 2026 về hắc mai biển và bệnh trứng cá đỏ (26 nghiên cứu) ghi phần lớn bằng chứng là tiền lâm sàng và dữ liệu lâm sàng riêng cho bệnh này còn hạn chế (Hincu et al., 2026). Khi tra PubMed (14/11/2026), chúng tôi chưa tìm thấy thử nghiệm nào bôi riêng dầu quả hắc mai biển trên da người khoẻ mạnh. Kết luận: bằng chứng hạn chế. Vai trò có cơ sở của dầu quả trong mỹ phẩm là một dầu làm mềm, mang theo tocopherol và carotenoid.

4. Màu cam và tia UV

Màu: carotenoid làm kem, dầu dưỡng có màu từ vàng cam đến cam đậm tuỳ lô và tỉ lệ dùng; màu có thể bám lên khăn, vải (lưu ý thực hành — cần thử trên công thức thật). Một ca da vàng toàn thân ở người đàn ông 45 tuổi được ghi nhận sau 6 tháng tiêu thụ nhiều hắc mai biển (Grad et al., 2012) — đó là đường uống, không phải dầu bôi.
Tia UV: nhũ tương có thêm dầu hắc mai biển (thu bằng chiết, chưng cất hoặc ngâm trong dầu hướng dương) hấp thụ UV–Vis nhiều hơn và có chỉ số SPF xác định được cao hơn (Zosimidou et al., 2023). Dầu hắc mai biển không có trong Phụ lục VII ASEAN (danh mục màng lọc UV), nên không được ghi SPF hay “chống nắng” dựa vào dầu này. Xem thêm bài ánh sáng và da.

5. Nồng độ và cách đưa vào công thức

Báo cáo CIR 2017 ghi 7 lượt sử dụng dầu quả hắc mai biển, đều là sản phẩm lưu trên da, nồng độ khai báo 0,004–2% (2% ở sản phẩm tiếp xúc da, 0,004% ở sản phẩm cho móng). Đây là mức thị trường đã khai báo, không phải khuyến nghị; mức cụ thể chốt bằng màu mong muốn và thử ổn định.

Pha dầu: dầu không phụ thuộc pH; cho vào pha dầu, gia nhiệt ngắn hoặc thêm khi nhũ tương đã nguội bớt (kinh nghiệm bào chế).
Chống oxy hoá: trộn tocopherol vào dầu ngay khi phối pha dầu (xem bài vitamin E (tocopherol)); có thể phối dầu nền bền như squalane, dầu MCT (kinh nghiệm bào chế; xem lựa chọn dầu trong bào chế).
Bao bì: chai bơm chân không, tuýp hoặc chai thuỷ tinh tối màu; hạn chế khoảng trống chứa không khí.
Kiểm nhập và theo dõi: COA ghi bộ phận (cùi quả, cả quả hay hạt), ép lạnh hay tinh luyện, phổ acid béo, chỉ số acid, chỉ số peroxide. Phiếu thông số kỹ thuật của một nhà cung cấp được CIR trích ghi peroxide tối đa 10 mEq/kg, chỉ số acid tối đa 18. Đặt mẫu màu chuẩn; màu nhạt dần khi thử ổn định gợi ý carotenoid bị phân huỷ.

Dạng phù hợp: kem dưỡng, kem đêm, dầu dưỡng, sáp tẩy trang. Một dầu khác cũng giàu carotenoid là dầu gấc.

6. An toàn, ai cần lưu ý

Đánh giá CIR: Hội đồng chuyên gia CIR (2017) kết luận 244 dầu thực vật, gồm Hippophae Rhamnoides Fruit Oil, an toàn trong mỹ phẩm theo thực tế sử dụng và nồng độ được mô tả. Báo cáo ghi người dị ứng thực phẩm với protein của một cây hiếm khi phản ứng với dầu tinh luyện của cây đó. Dữ liệu thử trên người riêng cho hắc mai biển trong báo cáo là của dầu hạt (5%, 10 người, áp kín 48 giờ, không kích ứng), không phải dầu quả.
Dị ứng tiếp xúc: khi tra PubMed (14/11/2026) chúng tôi chưa thấy báo cáo ca viêm da tiếp xúc dị ứng với dầu hắc mai biển. Người da nhạy cảm vẫn nên thử trên vùng da nhỏ.
Da tổn thương, bỏng: cần chăm sóc y tế, không dùng mỹ phẩm thay thế.
Phụ nữ mang thai, cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu (B2B)

ASEAN: Hippophae Rhamnoides Fruit Oil, các tên sea buckthorn, Elaeagnus rhamnoides, CAS 225234-03-7 và 90106-68-6 không có tên trong Phụ lục II, III, VI (bản 2026-1, 22/06/2026) và Phụ lục VII (bản 2025-2) — đã tra theo tên, đồng nghĩa và CAS.
Công bố nên dùng: “làm mềm da”, “dưỡng ẩm” (thử trên thành phẩm), “chứa dầu quả hắc mai biển giàu acid palmitoleic” (khi COA có phổ acid béo), “màu cam tự nhiên từ dầu hắc mai biển”.
Công bố phải tránh: chống lão hoá, phục hồi, tái tạo da, làm lành vết bỏng, xoá sẹo, tác dụng lên viêm da cơ địa, vảy nến hay trứng cá đỏ, “chống nắng”. Phụ lục số 03-MP (Thông tư 06/2011/TT-BYT) liệt kê “Ngăn chặn, làm giảm hoặc làm đảo ngược những thay đổi sinh lý và sự thoái hóa do tuổi tác”, “Xóa sẹo” trong ví dụ tính năng không được chấp nhận cho sản phẩm chăm sóc da.

Butter-C có thể dùng dầu quả hắc mai biển trong gia công kem dưỡng và dầu dưỡng, với COA đầy đủ, mức dùng trong khoảng đã khai báo với CIR, thử ổn định màu và oxy hoá, và công bố dừng ở “làm mềm da, dưỡng ẩm”.

Câu hỏi thường gặp

Dầu quả và dầu hạt hắc mai biển khác nhau thế nào?

Dầu cùi và vỏ quả giàu acid palmitoleic (omega-7) và carotenoid; dầu hạt gần như không có palmitoleic mà giàu acid linoleic, α-linolenic. Hai dầu có INCI khác nhau.

Omega-7 trong dầu hắc mai biển có “nuôi dưỡng” da không?

Trong các nguồn chúng tôi đã kiểm, dữ liệu về acid palmitoleic trên da đến từ tế bào nuôi cấy (Okamoto et al., 2024). Trên nhãn, chỉ nên ghi thành phần (“giàu acid palmitoleic”) khi COA xác nhận, không hứa tác dụng.

Có thể dùng dầu hắc mai biển thay kem chống nắng?

Không. Dầu hấp thụ một phần tia UV nhưng không phải màng lọc UV được phép; ban ngày vẫn cần kem chống nắng.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

Yang B, Kallio HP. Fatty acid composition of lipids in sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides L.) berries of different origins. J Agric Food Chem. 2001. PMID 11308350 · Tudor C et al. Sea Buckthorn Oil as a Valuable Source of Bioaccessible Xanthophylls. Nutrients. 2019. PMID 31892138
Burnett CL et al. Safety Assessment of Plant-Derived Fatty Acid Oils. Int J Toxicol. 2017. PMID 29243540 · CIR. Safety Assessment of Plant-Derived Fatty Acid Oils (toàn văn) https://cir-reports.cir-safety.org/view-attachment?id=ad62ac6b-8e74-ec11-8943-0022482f06a6
Jiang X et al. Changes of physicochemical properties, oxidative stability and cellular anti-inflammatory potentials for sea-buckthorn pulp oils during refining. RSC Adv. 2020. PMID 35517976 · Li Y et al. Investigation of the oxidation rules and oxidative stability of seabuckthorn fruit oil during storage based on lipidomics and metabolomics. Food Chem. 2025. PMID 39977978
Khan BA, Akhtar N. Hippophae rhamnoides oil-in-water (O/W) emulsion improves barrier function in healthy human subjects. Pak J Pharm Sci. 2014. PMID 25362595 · Abdullahzadeh M, Shafiee S. To compare the effect of sea buckthorn and silver sulfadiazine dressing on period of wound healing in patients with second-degree burns: A randomized triple-blind clinical trial. Wound Repair Regen. 2021. PMID 33792111
Yang B et al. Effects of dietary supplementation with sea buckthorn (Hippophaë rhamnoides) seed and pulp oils on atopic dermatitis. J Nutr Biochem. 1999. PMID 15539258 · Hou DD et al. Sea Buckthorn (Hippophaë rhamnoides L.) Oil Improves Atopic Dermatitis-Like Skin Lesions via Inhibition of NF-κB and STAT1 Activation. Skin Pharmacol Physiol. 2017. PMID 28873377 · Okamoto T et al. Seabuckthorn (Hippophae rhamnoides, L.) pulp oil prevents ultraviolet-induced damage in human fibroblasts. Biosci Biotechnol Biochem. 2024. PMID 38796693
Hincu MA et al. Rosacea and Hippophae rhamnoides: A Phytonutrient Approach to Skin Repair (The Systematic Review). Medicina (Kaunas). 2026. PMID 42075548 · Pundir S et al. Ethnomedicinal uses, phytochemistry and dermatological effects of Hippophae rhamnoides L.: A review. J Ethnopharmacol. 2021. PMID 33017636
Grad SC et al. Generalized yellow skin caused by high intake of sea buckthorn. Forsch Komplementmed. 2012. PMID 22759730 · Zosimidou SS et al. Preparation of Cosmetic Emulsions Containing Hippophae Oil Isolated by Various Methods: Study of Their Antioxidant, Sun-Blocking and Physicochemical Properties. Antioxidants (Basel). 2023. PMID 37891908 · PubChem Substance – Hippophae rhamnoides fruit oil https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/substance/528005198
ASEAN Annex II (2026-1) https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Annex-II-Release_22nd-June-2026-clean.pdf · Annex III (2026-1) https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Annex-III_Release_22nd-June-2026-clean.pdf · Annex VI (2026-1) https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Annex-VI_Release_22nd-June-2026-clean.pdf · Annex VII (2025-2) https://asean.org/wp-content/uploads/2026/04/Annex-VII_Release_12th-December-2025-clean.pdf · Bộ Y tế. Thông tư 06/2011/TT-BYT quy định về quản lý mỹ phẩm, Phụ lục số 03-MP https://vbpl.vn/van-ban/chi-tiet/thong-tu-so-06-2011-tt-byt-quy-dinh-ve-quan-ly-my-pham--26157

Tại Butter-C