Nguyên liệu mỹ phẩm

18/11/2026 10 phút đọc

Protein gạo thuỷ phân (Hydrolyzed Rice Protein) trong mỹ phẩm

Protein gạo thuỷ phân thường được chọn làm protein nguồn thực vật cho dầu xả, xịt dưỡng tóc. CIR đã kết luận an toàn, nhưng dữ liệu hiệu quả cho riêng nguyên liệu này rất ít, và dữ liệu của protein lúa mì hay keratin không dùng thay được.

Protein gạo thuỷ phân (Hydrolyzed Rice Protein) trong mỹ phẩm
Cận cảnh nhiều hạt gạo trắng chưa nấu, phía xa mờ — minh hoạ nguồn gốc của protein gạo thuỷ phân, chất dưỡng tóc nguồn thực vật

Protein gạo thuỷ phân (INCI: Hydrolyzed Rice Protein) là protein của gạo (Oryza sativa) đã được cắt nhỏ thành hỗn hợp peptide và acid amin. Báo cáo của Hội đồng chuyên gia CIR (Cosmetic Ingredient Review, Hoa Kỳ) năm 2006 xếp nguyên liệu này vào nhóm chất dưỡng (cho tóc hoặc da). Trong các công thức gợi ý của Butter-C, nó được dùng ở dầu xả, xịt dưỡng tóc như một protein nguồn thực vật.

Dữ liệu công bố cho riêng protein gạo thuỷ phân còn rất ít.

1. Protein gạo thuỷ phân là gì?

Theo quy ước đặt tên INCI của Personal Care Products Council (bản 03/2021, quy ước 27h), protein thuỷ phân được đặt tên theo nguồn protein, và cách đặt tên hiện nay “không phân biệt theo mức độ thuỷ phân”. Vì vậy, tên Hydrolyzed Rice Protein không cho biết peptide dài hay ngắn, phân tử lượng bao nhiêu. Đây là hỗn hợp, không có công thức phân tử xác định.

Báo cáo CIR năm 2017 về protein và peptide nguồn thực vật (không gồm protein gạo) mô tả chung: protein thuỷ phân được làm bằng acid, enzyme hoặc cách khác (ví dụ hơi nước); quy trình thường cho peptide phân tán rộng, khoảng 500–30.000 Da (4–220 acid amin); thuỷ phân bằng papain thường cho khoảng hẹp hơn, 500–10.000 Da. Mức độ thuỷ phân có thể ảnh hưởng nhiều đến kích thước và khả năng phản ứng của sản phẩm.

Ví dụ trong phòng thí nghiệm, không phải nguyên liệu thương mại: Chen et al. (2021) loại tinh bột khỏi bột gạo bằng amylase rồi thuỷ phân bằng protease; dải chính khoảng 2,4 kDa, chiếm 45,24% protein (toàn văn).

“Gạo” trên nhãn có thể là nhiều nguyên liệu khác nhau. Dữ liệu của nguyên liệu này không dùng thay cho nguyên liệu kia:

Tên INCILà gìGhi chú
Hydrolyzed Rice ProteinProtein gạo thuỷ phânCó trong báo cáo CIR 2006 về nguyên liệu từ gạo, có dữ liệu an toàn riêng
Hydrolyzed Rice Bran ProteinProtein cám gạo thuỷ phânINCI riêng, cùng báo cáo CIR 2006; khi đó chưa có số liệu nồng độ sử dụng
Oryza Sativa Bran OilDầu ép từ cám gạoChất làm mềm, tan trong dầu
Saccharomyces/Rice Bran FermentCám gạo lên men bởi nấm menKhông phải protein thuỷ phân
Hydrolyzed Wheat ProteinProtein lúa mì thuỷ phânCó mục riêng ở Phụ lục III ASEAN (xem mục 5)

2. Trên tóc và da: dữ liệu nói gì?

Trên tóc. Khi tra PubMed (18/11/2026), chúng tôi không tìm thấy nghiên cứu công bố nào đo tác dụng của protein gạo thuỷ phân trên lọn tóc hay sợi tóc: không có dữ liệu về phân tử lượng peptide gạo đi vào sợi tóc, độ bền kéo hay lực chải. Dữ liệu thấm vào tóc hiện có là của protein khác: đo bằng đánh dấu phóng xạ, acid amin lúa mì thấm đáng kể vào sợi tóc khi dùng trong dầu gội hoặc dầu xả, và protein lúa mì thuỷ phân từng phần cũng có thể thấm đáng kể (Jones và Chahal, 1997; tác giả đầu thuộc một doanh nghiệp nguyên liệu); và keratin thuỷ phân, nơi phân tử lượng quyết định peptide vào vỏ tóc hay chỉ bám bề mặt. Các kết quả này không chuyển sang protein gạo, vì nguồn protein, thành phần acid amin và phân tử lượng khác nhau.

Chức năng “chất dưỡng” trong báo cáo CIR là phân loại, không phải bằng chứng hiệu quả.

Trên da. Các nghiên cứu tìm được là thí nghiệm trong ống nghiệm hoặc trên tế bào, với dịch thuỷ phân tự làm trong phòng thí nghiệm:

Nghiên cứuMô hìnhKết quả theo abstract hoặc toàn vănLưu ý
Chen et al., 2021Ống nghiệm: chống oxy hoá, ức chế enzym hyaluronidase và tyrosinaseNồng độ ức chế 50%: hyaluronidase 8,91 mg/mL; tyrosinase 107,6 mg/mL (vitamin C đối chứng: 0,098 mg/mL, toàn văn)Cần nồng độ rất cao để ức chế tyrosinase; một số tác giả thuộc doanh nghiệp
Zhang et al., 2020Tế bào hắc tố người (PIG1) chiếu UVBGiảm hàm lượng melanin, hoạt tính tyrosinase và gốc oxy hoạt động (ROS); ba peptide ngắn chọn từ dịch thuỷ phân (LLK, LPK, pEK) giảm biểu hiện TRP-1, TRP-2Chỉ trên tế bào nuôi cấy
Sweeney et al., 2018Loạt ca 5 người sau thủ thuật laser hủy mỡChế phẩm bôi có 5% chiết xuất nấm men, 2% protein gạo thuỷ phân và 2,5% tripeptide; người bệnh hài lòng, không có biến cố bất lợiKết quả thuộc cả chế phẩm và thủ thuật y khoa; không có nhóm chứng

Kết luận: bằng chứng hạn chế. Chưa có thử nghiệm có nhóm chứng trên người cho riêng protein gạo thuỷ phân bôi trên da hay tóc. Kết quả trên tế bào không đủ để công bố làm sáng da, chống lão hoá hay “phục hồi” tóc.

3. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Theo toàn văn báo cáo CIR 2006, ngành mỹ phẩm Hoa Kỳ báo cáo dùng Hydrolyzed Rice Protein ở 0,1–2,0%: dầu xả 0,1–2,0%; dầu gội 0,1–0,2%; sản phẩm chải, dưỡng tóc 0,2%; keo xịt và sản phẩm tóc khác 0,1%; kem dưỡng ẩm 0,1%; mặt nạ bùn 0,3%. Đây là mức đã dùng trên thị trường khi đó, không phải mức chứng minh hiệu quả. Phiếu kỹ thuật (TDS) của nhà cung cấp cần ghi rõ mức tính theo dung dịch nguyên liệu hay theo protein khô.

Dạng sản phẩm phù hợp với chức năng chất dưỡng: dầu xả, kem ủ, xịt dưỡng tóc, dầu gội. Dạng nguyên liệu (bột hay dung dịch), pha cho vào và nhiệt độ theo TDS của nhà cung cấp.

4. An toàn, ai cần lưu ý

  • Kết luận CIR (2006): các nguyên liệu từ gạo, gồm Hydrolyzed Rice Protein, an toàn trong mỹ phẩm theo cách dùng và nồng độ mô tả trong báo cáo. Theo toàn văn, các phép thử sau làm trên chính Hydrolyzed Rice Protein (abstract gọi là dịch thuỷ phân protein cám gạo): uống 2 g/kg không gây chết hay dấu hiệu bất thường ở chuột; nguyên liệu không pha loãng không kích ứng da, mắt thỏ; không gây mẫn cảm trong thử nghiệm tối đa hoá trên chuột lang; không độc quang trên tế bào nuôi cấy ở nồng độ đến 10%; thử áp lặp lại (HRIPT) nguyên liệu không pha loãng trên 108 người: không có phản ứng ở lần áp thử thách. Thuốc bảo vệ thực vật và kim loại nặng không được vượt mức đã báo cáo cho nguyên liệu mỹ phẩm từ gạo.
  • Dị ứng với gạo: CIR ghi nhận có ca dị ứng riêng lẻ với gạo sống, còn gạo nói chung được coi là không gây dị ứng. Một ca được công bố: người phụ nữ có cơ địa dị ứng bị hen và mày đay tiếp xúc khi cầm gạo sống, vẫn ăn được ngũ cốc đã nấu chín; IgE của người này phản ứng chéo với lúa mạch đen, ngô và lúa mì (Lezaun et al., 1994).
  • Protein thuỷ phân trong sản phẩm tóc: Niinimäki et al. (1998) thử protein thuỷ phân từ collagen, keratin, elastin, sữa, lúa mì, hạnh nhân và tơ tằm (không có gạo); 12 người phản ứng dương tính, tất cả là phụ nữ viêm da cơ địa. Báo cáo CIR 2017 về protein thực vật lưu ý phản ứng quá mẫn tức thì (type I) có thể xảy ra ở người đã mẫn cảm, và phép thử áp lặp lại (HRIPT) không phát hiện được loại phản ứng này.
  • Khác với protein lúa mì: 7 bệnh nhân bị phản vệ do lúa mì liên quan gắng sức đã mẫn cảm chủ yếu qua da và/hoặc niêm mạc mũi – mắt khi dùng xà phòng rửa mặt chứa protein lúa mì thuỷ phân; IgE của tất cả phản ứng với loại gồm tập hợp polypeptide lớn (Chinuki et al., 2013). CIR (2018) kết luận protein lúa mì thuỷ phân an toàn khi giới hạn peptide ở phân tử lượng trung bình 3.500 Da trở xuống. Các nguồn này không nói về protein gạo; tra PubMed (18/11/2026) chưa thấy báo cáo ca dị ứng với protein gạo thuỷ phân trong mỹ phẩm. Không có dữ liệu không đồng nghĩa với không có nguy cơ.
  • Phụ nữ mang thai, cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ.

5. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

Nội dungASEAN (Phụ lục II, III, VI bản 2026-1; VII bản 2025-2)
Hydrolyzed Rice ProteinKhông có trong Phụ lục II, III, VI, VII (đã tra “rice”, “oryza”, “hydroly”, “protein”, “peptide”). Không có giới hạn nồng độ hay cảnh báo nhãn riêng
Hydrolyzed Wheat Protein (để so sánh)Phụ lục III, Ref 323: “Maximum molecular weight average of the peptides in hydrolysates: 3.5 kDa”, ghi “Except Indonesia”. Mục này chỉ áp cho protein lúa mì
  • Hồ sơ nguyên liệu: COA nên có phân tử lượng trung bình (kèm phương pháp đo), hàm lượng protein hoặc chất khô, chất bảo quản đi kèm, vi sinh, kim loại nặng và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (theo lưu ý của CIR). Không có phân tử lượng thì không so sánh được với nghiên cứu nào.
  • Thuần chay: nguồn protein là thực vật, nhưng chỉ ghi “thuần chay” khi nhà cung cấp chứng nhận cho cả chế phẩm (kể cả chất bảo quản, chất phụ trợ đi kèm).
  • “Gạo Việt”: chỉ dùng khi hồ sơ nhà cung cấp xác nhận nguồn gạo.
  • Công bố: Phụ lục 03-MP của Thông tư 06/2011/TT-BYT không chấp nhận “Phục hồi tế bào tóc/nang tóc”, “Làm dày sợi tóc”, “Chống rụng tóc”, “Kích thích mọc tóc”.
Nên dùngTránh
“Có protein gạo thuỷ phân”“Phục hồi tóc hư tổn”, “tái tạo sợi tóc”
“Giúp tóc mềm, dễ chải” – khi đã đánh giá cảm quan hoặc đo lực chải trên thành phẩm“Giúp tóc chắc khoẻ, hết gãy rụng” dựa trên dữ liệu protein khác
“Dưỡng ẩm cho da” – khi đã đo trên thành phẩm“Làm trắng da”, “tăng collagen” dựa trên thí nghiệm tế bào

Butter-C có thể dùng protein gạo thuỷ phân trong gia công dầu xả, kem ủ và xịt dưỡng tóc; chúng tôi yêu cầu COA có phân tử lượng, chỉ đề xuất công bố đã đo trên thành phẩm và thử thách hệ bảo quản cho từng công thức.

Câu hỏi thường gặp

Protein gạo thuỷ phân có phục hồi tóc hư tổn không?

Không theo nghĩa sinh học: sợi tóc không còn tế bào sống. Chúng tôi cũng chưa tìm thấy nghiên cứu nào đo tác dụng của protein gạo thuỷ phân trên sợi tóc.

Protein gạo có gây dị ứng như protein lúa mì không?

CIR coi gạo nói chung là không gây dị ứng, nhưng có ca dị ứng riêng lẻ với gạo sống. Các ca phản vệ nghiêm trọng đã công bố liên quan đến protein lúa mì thuỷ phân, không phải protein gạo.

Protein gạo thuỷ phân có làm trắng da không?

Chưa có bằng chứng trên người; dữ liệu chỉ từ ống nghiệm và tế bào.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

  1. [Không ghi tác giả]. Amended final report on the safety assessment of Oryza Sativa (rice) Bran Oil, Oryza Sativa (rice) Germ Oil, Rice Bran Acid,Oryza Sativa (rice) Bran Wax, Hydrogenated Rice Bran Wax, Oryza Sativa (rice)Bran Extract, Oryza Sativa (rice) Extract, Oryza Sativa (rice) Germ Powder, Oryza Sativa (rice) Starch, Oryza Sativa (rice) Bran, Hydrolyzed Rice Bran Extract, Hydrolyzed Rice Bran Protein, Hydrolyzed Rice Extract, and Hydrolyzed Rice Protein. Int J Toxicol. 2006. PMID 17090480 · Toàn văn trên cổng CIR
  2. Burnett CL et al. Safety Assessment of Plant-Derived Proteins and Peptides as Used in Cosmetics. Int J Toxicol. 2022. PMID 35604030 · Báo cáo cuối CIR (10/2017)
  3. Chen HJ et al. Evaluating the Antioxidants, Whitening and Antiaging Properties of Rice Protein Hydrolysates. Molecules. 2021. PMID 34204643
  4. Zhang R et al. Melanogenesis effects of rice protein hydrolysate and its characteristic peptides Leu-Leu-Lys, Leu-Pro-Lys, and pyroGlu-Lys on UVB-induced human epidermal melanocyte cells. Food Funct. 2020. PMID 32955075 · Sweeney DL et al. Combined Hyperthermic 1060nm Diode Laser Lipolysis With Topical Skin Tightening Treatment: Case Series. J Drugs Dermatol. 2018. PMID 30005101
  5. Burnett C et al. Safety Assessment of Hydrolyzed Wheat Protein and Hydrolyzed Wheat Gluten as Used in Cosmetics. Int J Toxicol. 2018. PMID 29761728 · Jones RT et al. The use of radiolabelling techniques to measure substantivity to, and penetration into, hair of protein hydrolysates. Int J Cosmet Sci. 1997. PMID 18507628
  6. Chinuki Y et al. Higher allergenicity of high molecular weight hydrolysed wheat protein in cosmetics for percutaneous sensitization. Contact Dermatitis. 2013. PMID 23205470
  7. Niinimäki A et al. Contact urticaria from protein hydrolysates in hair conditioners. Allergy. 1998. PMID 9860241 · Lezaun A et al. Asthma and contact urticaria caused by rice in a housewife. Allergy. 1994. PMID 7513507
  8. Personal Care Products Council. INCI Nomenclature Conventions (bản 03/2021, quy ước 27h). https://www.personalcarecouncil.org/wp-content/uploads/2021/03/Conventions2021_v2.pdf · ASEAN Cosmetic Directive. Annex III, bản 2026-1 (22/6/2026). https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Annex-III_Release_22nd-June-2026-clean.pdf · Bộ Y tế. Thông tư 06/2011/TT-BYT, Phụ lục số 03-MP (văn bản hợp nhất): https://dav.gov.vn/upload_images/files/07_%20VBHN%20BYT%20h%E1%BB%A3p%20nh%E1%BA%A5t%20Th%C3%B4ng%20t%C6%B0%20quy%20%C4%91%E1%BB%8Bnh%20v%E1%BB%81%20qu%E1%BA%A3n%20l%C3%BD%20m%E1%BB%B9%20ph%E1%BA%A9m%20PDF.pdf

Thảo luận

Bình luận

Đang tải bình luận…

Gửi bình luận

Bình luận được Butter-C duyệt trước khi hiển thị. Email chỉ dùng để phản hồi bạn khi cần, xem Chính sách bảo mật.

Bắt đầu

Trao đổi về sản phẩm Quý khách dự định triển khai

Quý khách vui lòng gửi định hướng sản phẩm và sản lượng dự kiến. Đội ngũ tư vấn sẽ liên hệ trong giờ làm việc.

Công ty cổ phần Dược mỹ phẩm Butter-C · GCN ĐKKD số 0108681386 (Sở KH&ĐT TP. Hà Nội cấp 03/04/2019)
Trụ sở: Thôn Hữu Lê, xã Đại Thanh, TP. Hà Nội · Nhà máy: Cụm CN Thanh Oai, xã Bình Minh, TP. Hà Nội, Việt Nam
Hotline 0967 176 511 · [email protected] · Chính sách bảo mật
← Tất cả tin tức