Dipropylene glycol (DPG) trong mỹ phẩm: dung môi hương và an toàn
Dipropylene glycol (DPG) là dung môi quen thuộc của hương liệu và nhiều sản phẩm chăm sóc cá nhân. DPG cùng họ với propylene glycol nhưng được Hội đồng chuyên gia CIR đánh giá trong một báo cáo riêng. Bài này tóm tắt những gì nguồn đã kiểm chứng ghi nhận về vai trò, kích ứng, dị ứng và pháp quy của DPG.
Dipropylene glycol (INCI: Dipropylene Glycol, viết tắt DPG) là chất lỏng không màu, hơi sánh, tan trong nước, ethanol và acetone. Trong mỹ phẩm, DPG được dùng chủ yếu làm dung môi, đặc biệt là dung môi mang hương; báo cáo của Hội đồng chuyên gia CIR (Hoa Kỳ) năm 1985 ghi nhóm glycol có DPG được dùng làm chất giữ ẩm, chất nhũ hoá, chất hoá dẻo và dung môi.
DPG có tên gần giống propylene glycol (PG) và diethylene glycol nhưng là chất khác, có báo cáo an toàn riêng.
1. Dipropylene glycol là gì?
Theo CIR (1985), DPG là hỗn hợp các diol có một cầu nối ether. Nguyên liệu thương mại chủ yếu gồm ba đồng phân, trong đó đồng phân hai nhóm –OH bậc hai chiếm 85–90%, cùng tới 5% chất chưa xác định; tỷ lệ đồng phân do bên mua quy định.
Đồng phân chính, 1,1′-oxydi-2-propanol (CAS 110-98-5), có công thức C6H14O3, khối lượng phân tử 134,17 g/mol theo PubChem (CID 8087); CAS 25265-71-8 dùng cho hỗn hợp đồng phân. Theo CIR (1985), DPG là sản phẩm phản ứng của PG với propylene oxide. Báo cáo CIR năm 2012 mô tả DPG và tripropylene glycol hình thành đồng thời khi cộng liên tiếp propylene oxide vào PG, rồi được tách bằng chưng cất.
| Chất | Quan hệ với DPG | Lưu ý |
|---|---|---|
| Propylene glycol (PG) | Đơn vị cấu tạo; chất đầu để sản xuất DPG | Báo cáo CIR riêng — xem bài propylen glycol |
| PPG-2 Methyl Ether (dipropylene glycol methyl ether) | Ether của DPG | INCI khác, dữ liệu an toàn khác; không thay thế cho nhau trên nhãn |
| Diethylene glycol (CAS 111-46-6) | Tên gần giống, không cùng họ propylene | Phụ lục II ASEAN, Ref A1140: cấm, trừ khi có mặt ở dạng vết không tránh được, giới hạn 0,1% trong thành phẩm |
2. DPG làm gì trong công thức?
| Vai trò | Nguồn ghi nhận | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dung môi mang hương | CIR 1985: các loại DPG đặc biệt, chọn theo chất lượng mùi, được dùng làm chất mang dầu thơm | Khi mua cần chỉ rõ loại dùng cho hương |
| Giữ ẩm, nhũ hoá, hoá dẻo, dung môi | CIR 1985 ghi các chức năng này cho cả nhóm bốn glycol trong báo cáo | Chưa thấy nghiên cứu đo hiệu quả giữ ẩm của riêng DPG trên da người |
| Bay hơi chậm | CIR 1985, Bảng 1: áp suất hơi của DPG 0,01 mmHg, của butylene glycol 0,06 mmHg, của ethoxydiglycol 0,26 mmHg | Tốc độ bay hơi thực tế cần thử trên thành phẩm |
Các nguồn đã đọc không đo tác dụng giảm độ nhớt của DPG trong mỹ phẩm.
3. Nồng độ thường gặp
Bản rà soát lại của CIR (công bố 2006) dẫn số liệu ngành: năm 1981 có 50 sản phẩm khai báo dùng DPG (12 sản phẩm là nước hoa), ở nồng độ từ dưới 0,1% đến trên 50%; năm 2002 có 304 sản phẩm. Khảo sát nồng độ năm 2003 ghi nhận:
| Nhóm sản phẩm | Nồng độ khảo sát năm 2003 |
|---|---|
| Nước hoa | 0,01–20% |
| Nước hoa nhẹ (cologne, toilet water) | 7–9% |
| Khử mùi dưới cánh tay | 8–50% |
| Dưỡng ẩm | 7% |
| Chăm sóc da cơ thể và tay | 0,1–9% |
| Làm sạch da | 0,01–12% |
| Toàn bộ các nhóm | 0,004–50% |
Đây là nồng độ đã khai báo (số liệu cũ), không phải mức khuyến nghị.
4. Bằng chứng trên da: chủ yếu là dữ liệu phòng thí nghiệm
Trong các abstract PubMed đã tra (11/2026), chưa có thử nghiệm lâm sàng nào đo hiệu quả của riêng DPG trên da người — bằng chứng hạn chế. Dữ liệu hiện có là thí nghiệm in vitro:
- Tương tác với lớp sừng (in vitro): ở độ ẩm 97% và 32 °C, DPG, PG và butylene glycol đều làm tăng độ linh động của lipid lớp sừng và tác động lên sợi keratin theo cách tương tự yếu tố giữ ẩm tự nhiên (NMF); mức tăng cao hơn ở butylene glycol, kế đến PG. Phép đo Raman cho thấy butylene glycol và PG làm tăng thấm có ý nghĩa; abstract không báo cáo kết quả này cho DPG (Kis et al., 2022). Xem bài butylene glycol.
- Thấm qua da người (in vitro): trên da bụng người, với DPG nguyên chất bôi lượng dư, tốc độ thấm ổn định là 39,3 μg/cm²/giờ, so với 97,6 μg/cm²/giờ của PG. Với giả định thận trọng (10 μL/cm² trong 24 giờ), nhóm tác giả ước tính khoảng 9% liều DPG được hấp thu, so với 23% của PG. Tác giả đầu thuộc một công ty hoá chất (Fasano et al., 2011).
5. An toàn: kích ứng, dị ứng
CIR (1985) kết luận butylene glycol, hexylene glycol, ethoxydiglycol và DPG an toàn theo cách đang được dùng trong mỹ phẩm. Năm 2006, sau khi xem dữ liệu mới, Hội đồng quyết định không mở lại báo cáo. Báo cáo CIR năm 2012 về PG ghi rõ DPG không nằm trong đó vì đã được đánh giá riêng — kết luận cho DPG không suy ra từ PG.
- Trên thỏ (CIR 1985): 500 mg DPG nguyên chất đặt lên da 24 giờ gây kích ứng nhẹ; DPG nguyên chất gây kích ứng mắt thỏ. Một sản phẩm chứa 7,2% DPG gây kích ứng mắt không quá mức tối thiểu và thoáng qua.
- Trên người: không có thử áp với DPG nguyên chất; các thử nghiệm dùng một sản phẩm cạo râu chứa 7,2% DPG, nên kết quả thuộc về cả công thức.
| Thử nghiệm (sản phẩm cạo râu 7,2% DPG) | Số người | Kết quả theo CIR |
|---|---|---|
| Thử áp dự đoán Schwartz-Peck (miếng dán hở và kín 48 giờ, lặp lại sau 2 tuần) | 101 | Kích ứng nhẹ với miếng dán kín ở 6 người lần đầu và 8 người lần hai; miếng dán hở và chiếu UV bổ sung không gây phản ứng |
| Thử áp lặp lại Draize-Shelanski | 50 | Kích ứng nhẹ, có thể do da “mỏi” khi dán lặp lại; không mẫn cảm; chiếu UV không gây mẫn cảm ánh sáng |
| Thử dùng có kiểm soát 4 tuần | 59 | Không có phản ứng |
| Khiếu nại sau bán hàng (3 năm, 2,3 triệu đơn vị) | — | 7 khiếu nại liên quan an toàn: 2 “phát ban”, 5 “kích ứng da” |
Dị ứng tiếp xúc: y văn có báo cáo mẫn cảm tiếp xúc với DPG ở một quần thể bệnh nhân chàm (Johansen et al., 1995) và một báo cáo viêm da tiếp xúc dị ứng do DPG trong lotion hydrocortisone (Peterson et al., 2022). Hai bài không có tóm tắt trên PubMed nên không nêu được số người hay tỷ lệ. Tổng quan độc chất học về nhóm propylene glycol (Fowles et al., 2013; tác giả đầu thuộc một công ty tư vấn) nhận định dữ liệu trên động vật cho thấy khả năng gây mẫn cảm thấp, khó là dị nguyên ở người. Tóm lại, dị ứng với DPG có thể xảy ra, dù chưa rõ tỷ lệ (xem viêm da tiếp xúc do mỹ phẩm).
Các nguồn đã đọc không có dữ liệu về phản ứng chéo giữa PG và DPG. Người dị ứng PG không nên mặc định DPG là lựa chọn an toàn; thử áp từng chất do bác sĩ da liễu chỉ định.
Dữ liệu đường uống: trong nghiên cứu của Chương trình Độc chất học Quốc gia Hoa Kỳ, chuột cống và chuột nhắt uống nước chứa DPG tới 40.000 ppm trong 2 năm không xuất hiện khối u do DPG; ở chuột cống đực có tăng bệnh thận và viêm khu trú ở gan; ở chuột cống cả hai giới có tăng sản ống mật và thay đổi biểu mô khứu giác (Hooth et al., 2004). Đây là liều uống rất cao trên động vật. DPG cũng có trong chất chống đông, sản phẩm làm thơm không khí (cùng nguồn); tinh dầu khuếch tán, xịt thơm phòng là sản phẩm gia dụng, không phải mỹ phẩm.
Phụ nữ mang thai: chưa đủ dữ liệu về bôi DPG trong thai kỳ, nên hỏi bác sĩ.
6. Góc nhìn cho chủ thương hiệu
| Chất | Tình trạng trong Phụ lục ASEAN (II, III, VI bản 2026-1; VII bản 2025-2) |
|---|---|
| Dipropylene glycol (CAS 110-98-5; 25265-71-8) | Không có trong Phụ lục II, III, VI, VII (đã tra theo tên, đồng nghĩa oxydipropanol, CAS) |
| Methyloxirane — propylene oxide (CAS 75-56-9), chất đầu để sản xuất DPG | Phụ lục II, Ref 655: không được có trong thành phần mỹ phẩm |
- Chất lượng nguyên liệu: CIR (1985) ghi đặc tả của DPG thương mại: nước tối đa 0,1%, acid acetic tối đa 0,01%, clorid vô cơ tối đa 0,001%, cặn sau đốt không quá 0,005%. Nên yêu cầu COA có các chỉ tiêu này và xác nhận về tồn dư propylene oxide (các nguồn đã đọc không có số liệu này cho DPG).
- Khai thành phần: DPG thêm riêng vào công thức được ghi INCI “Dipropylene Glycol” theo thứ tự hàm lượng. Khoản 3 Điều 5 Thông tư 06/2011/TT-BYT (bản sửa đổi bởi Thông tư 34/2025/TT-BYT) về cách ghi thành phần công thức cho phép ghi các thành phần nước hoa, chất tạo hương và các nguyên liệu của chúng dưới dạng “hương liệu”. Phụ lục 02-MP (mục 8) còn ghi chất dùng với lượng cần thiết làm dung môi hoặc chất mang cho thành phần tạo mùi không được coi là thành phần. Cách ghi DPG có sẵn trong hương pha nên thống nhất với bộ phận pháp chế.
- Kiểm tinh dầu đầu vào: trong 31 mẫu tinh dầu mua trực tuyến, hơn 19% bị pha loãng bằng dung môi như propylene glycol, DPG, triethyl citrate hoặc dầu thực vật (Pierson et al., 2021; một phần do doanh nghiệp tài trợ). Sản phẩm ghi “tinh dầu nguyên chất” cần kiểm nguyên liệu đầu vào.
- Công bố: DPG là thành phần kỹ thuật, không quảng bá như hoạt chất; tránh câu “không gây dị ứng”; dòng cho da nhạy cảm cần thử dung nạp trên thành phẩm.
DPG có thể đi vào công thức qua hương pha sẵn hoặc tiền hỗn hợp nguyên liệu, ví dụ tiền hỗn hợp kẽm ricinoleat của dòng lăn khử mùi kẽm ricinoleat. Với sản phẩm có hương như body mist, Butter-C khai đủ INCI theo thành phần nhà cung cấp và đối chiếu Phụ lục ASEAN cho từng công thức.
Câu hỏi thường gặp
Dipropylene glycol có phải propylene glycol không?
Không. DPG được tạo từ PG và propylene oxide, có cấu trúc lớn hơn, thấm qua da người trong thí nghiệm in vitro chậm hơn PG, và có báo cáo CIR riêng.
DPG có gây dị ứng không?
Có thể. Y văn có báo cáo mẫn cảm ở một quần thể bệnh nhân chàm và một báo cáo dị ứng với lotion hydrocortisone chứa DPG; các nguồn đã đọc không cho biết tỷ lệ. Thử nghiệm sản phẩm 7,2% DPG trên người trong báo cáo CIR ghi nhận kích ứng nhẹ, không mẫn cảm.
Vì sao nước hoa hay có DPG?
DPG hoà tan dầu thơm, bay hơi chậm và có loại được chọn theo chất lượng mùi.
Phụ nữ mang thai có dùng được sản phẩm chứa DPG không?
Chưa đủ dữ liệu cho bôi ngoài da trong thai kỳ, nên hỏi bác sĩ.
Tài liệu tham khảo
- Cosmetic Ingredient Review. Final Report on the Safety Assessment of Butylene Glycol, Hexylene Glycol, Ethoxydiglycol, and Dipropylene Glycol. J Am Coll Toxicol. 1985;4(5):223-248. Bản báo cáo trên cổng CIR · Rà soát lại: Annual review of cosmetic ingredient safety assessments-2004/2005. Int J Toxicol. 2006. PMID 17090479
- Fiume MM et al. Safety assessment of propylene glycol, tripropylene glycol, and PPGs as used in cosmetics. Int J Toxicol. 2012. PMID 23064775
- Fowles JR et al. A toxicological review of the propylene glycols. Crit Rev Toxicol. 2013. PMID 23656560
- Fasano WJ et al. Dermal penetration of propylene glycols: measured absorption across human abdominal skin in vitro and comparison with a QSAR model. Toxicol In Vitro. 2011. PMID 21782927
- Kis N et al. The effects of glycols on molecular mobility, structure, and permeability in stratum corneum. J Control Release. 2022. PMID 35150813
- Hooth MJ et al. Toxicology and carcinogenesis studies of dipropylene glycol in rats and mice. Toxicology. 2004. PMID 15388239
- Johansen JD et al. Contact sensitization to dipropylene glycol in an eczema population. Contact Dermatitis. 1995. PMID 8565478 · Peterson MY et al. Allergic contact dermatitis from dipropylene glycol in hydrocortisone lotion. Contact Dermatitis. 2022. PMID 35320588
- Pierson M et al. Type and magnitude of non-compliance and adulteration in neroli, mandarin and bergamot essential oils purchased on-line: potential consumer vulnerability. Sci Rep. 2021. PMID 34045520
BUTTER-C


