Palmitoyl tripeptide-1 trong mỹ phẩm: cơ chế và mức bằng chứng

Palmitoyl tripeptide-1 (pal-GHK) là tripeptide glycyl-histidyl-lysine (GHK) được gắn thêm một chuỗi acid béo palmitoyl 16 carbon, dùng trong serum, kem dưỡng và kem mắt chống lão hoá như một “peptide tín hiệu” với kỳ vọng hỗ trợ da săn mịn, cải thiện vẻ ngoài nếp nhăn. Đây là hoạt chất phổ biến trên thị trường, nhưng một tổng quan năm 2025 ghi nhận sự thiếu vắng đáng ngạc nhiên của nghiên cứu lâm sàng sử dụng nó.

Bài viết trình bày điều đã biết về cấu trúc, cơ chế, khả năng thấm, mức bằng chứng thực tế và những lưu ý khi đưa palmitoyl tripeptide-1 vào công thức.

1. Palmitoyl tripeptide-1 là gì?

Theo PubChem, palmitoyl tripeptide-1 có công thức C₃₀H₅₄N₆O₅, khối lượng phân tử 578,8, số CAS 147732-56-7. Tên hoá học cho thấy chuỗi palmitoyl (hexadecanoyl) gắn vào nhóm amin của glycine đầu chuỗi, theo sau là histidine và lysine — các tên đồng nghĩa gồm Pal-GHK, C16-GHK, Pal-Gly-His-Lys-OH. Hệ số XLogP tính toán khoảng 3,2, tức thiên về ưa dầu — trong khi peptide mỹ phẩm nói chung, kể cả GHK, có bản chất ưa nước (Mortazavi et al., 2025).

Lưu ý về tên gọi: danh sách đồng nghĩa của PubChem có mục “Palmitoyl Oligopeptide (Retired)”, cho thấy tên “palmitoyl oligopeptide” từng được dùng cho chất này; nhưng cùng danh sách đó lại có cả một trình tự peptide khác. Một số nghiên cứu cũng chỉ ghi “palmitoyl oligopeptide” mà không nêu trình tự (Mondon et al., 2015). Vì vậy khi mua nguyên liệu, cần đối chiếu đúng tên INCI và trình tự trên phiếu kỹ thuật.

Peptide	Cách biến đổi GHK	Mục đích được nêu
Copper tripeptide-1 (GHK-Cu)	Tạo phức với ion đồng	Phức kim loại, tăng thấm so với GHK
Palmitoyl tripeptide-1 (pal-GHK)	Gắn chuỗi acid béo palmitoyl	Tăng tính ưa dầu, tăng thấm so với GHK
Acetyl hexapeptide-8	Không liên quan GHK	Peptide nhóm khác, hướng tới nếp nhăn biểu cảm

Theo tổng quan của Mortazavi và cộng sự (2025), GHK-Cu và pal-GHK lần lượt là dẫn xuất phức kim loại và dẫn xuất gắn palmitoyl của GHK; việc tạo phức kim loại hay gắn nhóm kỵ nước giúp tăng khả năng thấm của peptide này.

2. Cơ chế trên da

Nhiều peptide mỹ phẩm được thiết kế mô phỏng các phân tử sẵn có trong cơ thể, trong đó có “matrikine” — những đoạn peptide nhỏ có nguồn gốc từ chất nền ngoại bào, có khả năng phát tín hiệu cho tế bào. Dựa trên các nghiên cứu tế bào, GHK được ghi nhận hỗ trợ tái tạo mô, tăng tổng hợp collagen và glycosaminoglycan (Mortazavi et al., 2025). Dữ liệu dành riêng cho dạng gắn palmitoyl ít hơn nhiều:

• Collagen type III (tế bào): trên nguyên bào sợi người sau chiếu UV, palmitoyl tripeptide-1 làm tăng có ý nghĩa collagen type III mà không gây độc tế bào phát hiện được; phối hợp bốn peptide (gồm palmitoyl tetrapeptide-7 và acetyl hexapeptide-8) cho tác dụng lớn hơn từng chất. Trên mô da ex vivo, hỗn hợp peptide làm tăng collagen I, III và IV. Các tác giả thuộc doanh nghiệp (Zang et al., 2026).
• Nhịp ngày đêm của tế bào: trên mô hình nguyên bào sợi người nuôi cấy, đồng bộ nhịp sinh học (in vitro), palmitoyl tripeptide-1 tăng biểu hiện các gen tổng hợp collagen trong pha “ban đêm” (Wang et al., 2026).

Khả năng thấm — câu hỏi then chốt: ở ba tình nguyện viên nữ bôi serum chứa pal-GHK và palmitoyl tetrapeptide-7, kỹ thuật khối phổ ion thứ cấp phát hiện cả hai peptide ở mọi lớp của lớp sừng, cường độ giảm dần theo độ sâu, đi theo đường giữa các tế bào và không thay đổi đáng kể giữa 0,5–5 giờ; hai đồng tác giả là nhân viên một doanh nghiệp mỹ phẩm (Trzaska et al., 2026). Nghiên cứu này chỉ đo lớp sừng, chưa cho biết lượng peptide đến được lớp bì — nơi nguyên bào sợi cư trú. Trên da lợn và da chuột in vitro, laser không bóc tách làm lượng palmitoyl tripeptide-1 đi qua da tăng tới 40 lần so với da không xử lý (Lee et al., 2022) — theo cách hiểu của chúng tôi, điều này gợi ý hàng rào da là yếu tố giới hạn sự thấm của peptide khi bôi thông thường; còn laser là thủ thuật y khoa, không phải cách dùng mỹ phẩm.

3. Bằng chứng hiệu quả

Chúng tôi không tìm thấy thử nghiệm trên người đánh giá palmitoyl tripeptide-1 đơn chất so với nền. Các nghiên cứu trên người đều dùng sản phẩm nhiều hoạt chất, kết quả thuộc về cả công thức:

Nghiên cứu	Sản phẩm	Kết quả chính	Lưu ý
Yang et al., 2024	Kem mắt chứa dịch lọc lên men nấm men/gạo, N-acetylneuraminic acid, palmitoyl tripeptide-1, palmitoyl tetrapeptide-7; 12 tuần	Độ ẩm tăng 28,12%, độ đàn hồi 18,81%, collagen (đo bằng siêu âm) 54,99% sau 12 tuần	PubMed xếp loại thử nghiệm ngẫu nhiên nhưng abstract không mô tả nhóm đối chứng; một số tác giả thuộc doanh nghiệp
Wang et al., 2026	Baicalin bôi ban ngày + palmitoyl tripeptide-1 bôi ban đêm; 30 phụ nữ	Cải thiện có ý nghĩa: độ sáng da +16,29%, độ sâu rãnh mũi má −36,35%, độ săn chắc R2 +24,35%	Abstract không mô tả nhóm đối chứng và thời gian nghiên cứu trên người; một số tác giả thuộc doanh nghiệp
Mondon et al., 2015	Hỗn hợp “palmitoyl oligopeptide” và palmitoyl tetrapeptide-7	Siêu âm: giảm độ dày và cải thiện mật độ dải giảm âm dưới biểu bì; kính hiển vi đồng tiêu: cấu trúc chất nền cải thiện so với giả dược	Abstract không nêu cỡ mẫu, nồng độ; phần lớn tác giả thuộc doanh nghiệp; nghiên cứu chủ yếu về phương pháp đo

Hai tổng quan của các nhóm đại học củng cố nhận định thận trọng: Mortazavi và cộng sự (2025) viết rằng dù GHK-Cu và pal-GHK được dùng rộng rãi trong sản phẩm chống nhăn, có “sự thiếu vắng đáng ngạc nhiên” của nghiên cứu lâm sàng; Resende và cộng sự (2021), khi khảo sát 88 mỹ phẩm chăm sóc da mặt dành cho da nhạy cảm (tìm thấy các peptide như palmitoyl oligopeptide, palmitoyl tetrapeptide-7), ghi nhận dữ liệu về các peptide này chủ yếu nằm trong bằng sáng chế và tài liệu của nhà cung cấp, không phải nghiên cứu ngẫu nhiên có đối chứng giả dược. Mức bằng chứng vì vậy được xếp là hạn chế.

4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Chúng tôi chưa tìm được nguồn đã kiểm chứng về nồng độ palmitoyl tripeptide-1 thường dùng trong sản phẩm hoàn chỉnh, cũng chưa thấy đánh giá an toàn của CIR hay SCCS cho chất này. Danh sách đồng nghĩa PubChem có cả mục dạng bột và dạng lỏng, cho thấy nguyên liệu được chào ở nhiều dạng; hàm lượng peptide thực phải đọc trên COA, và nồng độ đưa vào công thức nên tính theo peptide thực chứ không theo khối lượng dung dịch nguyên liệu.

Dạng sản phẩm	Lý do thường chọn	Lưu ý bào chế
Serum nền nước, gel	Kết cấu nhẹ, dễ dùng nhiều lớp	Kiểm tra độ trong, kết tủa vì peptide gắn acid béo có xu hướng tự kết tụ
Kem mắt, kem dưỡng đêm	Vùng có nếp nhăn nhỏ, dùng lâu dài	Nhiệt độ và pha đưa vào theo TDS nhà cung cấp — cần xác nhận
Hỗn hợp với palmitoyl tetrapeptide-7	Cách phối hay gặp trong các nghiên cứu	Kết quả của hỗn hợp không áp dụng cho từng peptide riêng lẻ

5. Cách dùng, nên và không nên kết hợp

• Dùng sáng và tối sau bước làm sạch, trước kem dưỡng; ban ngày kết hợp kem chống nắng như mọi quy trình chống lão hoá sớm.
• Có thể dùng chung quy trình với chất giữ ẩm, retinoid hoặc vitamin C; chưa có dữ liệu tương kỵ trực tiếp, nên tách buổi nếu da dễ kích ứng để dễ theo dõi.
• Không kỳ vọng kết quả tương đương tiêm chất làm đầy hay thủ thuật laser.

6. An toàn, ai cần lưu ý

Dữ liệu an toàn riêng cho palmitoyl tripeptide-1 còn ít. Trên tế bào, chất này không gây độc tế bào phát hiện được ở các điều kiện thử (Zang et al., 2026); kem mắt nhiều hoạt chất được các tác giả mô tả là có hồ sơ an toàn cao (Yang et al., 2024) — nhận định này thuộc về cả công thức. Phản ứng trên da cũng có thể đến từ các thành phần khác trong công thức; người có da nhạy cảm nên thử trên vùng nhỏ trước.

Phụ nữ mang thai, cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

• Xác định đúng nguyên liệu: yêu cầu nhà cung cấp nêu tên INCI, trình tự peptide, hàm lượng peptide thực và phương pháp định lượng trên COA; tránh nhầm với tên cũ “palmitoyl oligopeptide”.
• Độ ổn định: peptide nói chung khó bào chế vì kém bền (Mortazavi et al., 2025); hồ sơ ổn định nên theo dõi cảm quan, pH và, nếu có thể, định lượng peptide theo thời gian.
• Công bố công dụng: “giúp cải thiện vẻ ngoài nếp nhăn nhỏ”, “hỗ trợ da trông săn mịn hơn”. Tránh “tăng collagen x%” nếu sản phẩm chưa có thử nghiệm riêng, tránh so sánh với tiêm chất làm đầy hay thủ thuật thẩm mỹ.
• Pháp quy: palmitoyl tripeptide-1 không có tên trong Phụ lục II, III hay VI của Hướng dẫn mỹ phẩm ASEAN bản 06/2026.

Butter-C ứng dụng palmitoyl tripeptide-1 trong gia công kem mắt và các dòng chống lão hoá, thường phối cùng chất giữ ẩm và peptide khác, với nồng độ tính theo hàm lượng peptide thực trên COA.

Câu hỏi thường gặp

Palmitoyl tripeptide-1 có phải là copper peptide không?

Không. Cả hai đều xuất phát từ GHK, nhưng copper peptide là GHK tạo phức với đồng, còn palmitoyl tripeptide-1 là GHK gắn chuỗi acid béo palmitoyl. Đặc tính và dữ liệu của hai chất không thay thế cho nhau.

Palmitoyl tripeptide-1 có thực sự làm tăng collagen không?

Trên tế bào và mô da ex vivo có dữ liệu cho thấy tăng collagen. Trên người, các nghiên cứu hiện có đều dùng sản phẩm nhiều hoạt chất, nên chưa thể kết luận phần nào do palmitoyl tripeptide-1.

“Palmitoyl oligopeptide” trên nhãn có giống palmitoyl tripeptide-1 không?

Tên này từng được dùng cho pal-GHK nhưng cũng từng gắn với trình tự khác. Cần xem phiếu kỹ thuật của nguyên liệu để biết chính xác.

Có dùng chung với retinol được không?

Chưa có dữ liệu tương kỵ trực tiếp. Có thể dùng trong cùng quy trình; nếu da dễ kích ứng, nên tách buổi.

Bà bầu có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu về an toàn trong thai kỳ. Nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

1. Mortazavi SM et al. Topically applied GHK as an anti-wrinkle peptide: Advantages, problems and prospective. Bioimpacts. 2025. PMID 39963574
2. Resende DISP et al. Usage of Synthetic Peptides in Cosmetics for Sensitive Skin. Pharmaceuticals (Basel). 2021. PMID 34451799
3. Trzaska AH et al. Permeation behaviour of cosmetic actives into the human stratum corneum. Int J Pharm. 2026. PMID 42790608
4. Lee WR et al. Cutaneous Delivery of Cosmeceutical Peptides Enhanced by Picosecond- and Nanosecond-Domain Nd:YAG Lasers with Quick Recovery of the Skin Barrier Function: Comparison with Microsecond-Domain Ablative Lasers. Pharmaceutics. 2022. PMID 35214181
5. Zang S et al. Mechanistic understanding and peptide ingredient screening for type III collagen via biological knowledge graph and molecular docking. Int J Cosmet Sci. 2026. PMID 42683869
6. Wang C et al. Targeting Circadian Rhythm for the Regulation of Skin Collagen Metabolism. J Cosmet Dermatol. 2026. PMID 41527525
7. Yang F et al. Comprehensive evaluation of the efficacy and safety of a new multi-component anti-aging topical eye cream. Skin Res Technol. 2024. PMID 38932444
8. Mondon P et al. Evaluation of dermal extracellular matrix and epidermal-dermal junction modifications using matrix-assisted laser desorption/ionization mass spectrometric imaging, in vivo reflectance confocal microscopy, echography, and histology: effect of age and peptide applications. J Cosmet Dermatol. 2015. PMID 25817264