Nguyên liệu mỹ phẩm

17/11/2026 10 phút đọc

Lá bạch quả (Ginkgo biloba) trong mỹ phẩm: bằng chứng và an toàn

Chiết xuất lá bạch quả thường được giới thiệu là thành phần chống oxy hoá cho da và da đầu. Dữ liệu bôi trên người còn ít; điều chủ thương hiệu cần nắm trước hết là chất lượng nguyên liệu, nhất là hàm lượng acid ginkgolic, và mức dùng mà báo cáo CIR đã xét.

Lá bạch quả (Ginkgo biloba) trong mỹ phẩm: bằng chứng và an toàn
Lá bạch quả (Ginkgo biloba) hình quạt — bộ phận dùng để chiết Ginkgo Biloba Leaf Extract cho mỹ phẩm

Chiết xuất lá bạch quả (INCI: Ginkgo Biloba Leaf Extract) là dịch chiết từ lá cây bạch quả Ginkgo biloba. Từ điển thành phần mỹ phẩm ghi chức năng dưỡng da (skin-conditioning); theo Hội đồng chuyên gia CIR (Cosmetic Ingredient Review), các nguyên liệu từ bạch quả thường được khai báo là chất dưỡng da hoặc chống oxy hoá.

Lá bạch quả cũng được dùng làm thuốc thảo dược và thực phẩm bổ sung đường uống. Bài này chỉ bàn về dạng bôi ngoài da; kết quả của viên uống không được dùng làm bằng chứng cho sản phẩm bôi.

1. Chiết xuất lá bạch quả là gì?

Theo từ điển thành phần mỹ phẩm (trích trong báo cáo CIR 2018), đây là chiết xuất từ lá của Ginkgo biloba. Số CAS 90045-36-6 được ghi chung cho chiết xuất lá, bột lá, chiết xuất hạt và chiết xuất rễ, nên CAS không cho biết bộ phận cây.

Hai nhóm chất đánh dấu chính của lá là flavonol glycoside (gốc quercetin, kaempferol, isorhamnetin) và terpen lacton (ginkgolide A, B, C và bilobalide). Lá còn chứa alkylphenol, trong đó có acid ginkgolic: một dẫn xuất của salicylic acid có chuỗi bên 15 carbon, được CIR gọi là chất gây mẫn cảm da đã biết.

Hàm lượng thay đổi rất lớn theo cách chiết: trong các dịch chiết lá đã công bố, CIR ghi nhóm alkylphenol (acid ginkgolic, cardanol) từ dưới 0,0005% tới 9,0%. Hai nguyên liệu cùng tên INCI có thể khác nhau nhiều:

Dịch chiết lá (số liệu theo CIR 2018)Flavonol glycosideTerpen lactonAcid ginkgolic
Dịch chiết chuẩn hoá làm thuốc thảo dược tại Đức (chiết bằng aceton–nước)22–27%5–7%dưới 5 ppm
Một nguyên liệu mỹ phẩm chiết bằng ethanol–nước, pha trong butylene glycol (số liệu nhà cung cấp)0,51%0,16%dưới 0,1 ppm
Dịch chiết thô bằng ethanol 60% từ lá xanh khô3,4%0,7%5,5%

Theo tổng quan của Boateng (2022), dược điển Trung Quốc, châu Âu và Hoa Kỳ yêu cầu acid ginkgolic trong dịch chiết lá dưới 5 μg/g (5 ppm). Các nguồn đã đọc chưa có mức riêng cho mỹ phẩm, nên cần xem con số trên phiếu phân tích (COA) từng lô.

2. Cơ chế trên da: những gì đã đo được

  • Chống oxy hoá trong ống nghiệm: kem chứa chiết xuất lá bạch quả bắt gốc tự do trong phép thử DPPH (Abdellatif et al., 2023). Đây là phép đo hoá học, không phải đo trên da.
  • Thấm vào da (ex vivo): trên da người lấy sau phẫu thuật, gắn trên tế bào khuếch tán Franz, công thức bổ sung 6% chiết xuất bạch quả đưa quercetin vào lớp sừng (0,17 μg/cm²) và nhiều hơn ở biểu bì sống (0,23 μg/cm²); quercetin không xuất hiện trong dịch nhận sau 24 giờ (dal Belo et al., 2009).
  • Tia UVB (chuột và tế bào): bôi một dịch chiết lá chuẩn hoá loại dùng trong thuốc và thực phẩm bổ sung (2 mg/cm²) trước khi chiếu UVB trong 3 tháng làm giảm nếp nhăn thô và thoái hoá sợi đàn hồi trên da chuột; trên nguyên bào sợi người nuôi cấy, dịch chiết làm giảm MMP-1, cytokine viêm và gốc oxy hoạt động (Chen et al., 2014). Dịch chiết này không nhất thiết giống nguyên liệu mỹ phẩm.

Chiết xuất này không phải màng lọc UV: phổ của một nguyên liệu không có đỉnh hấp thụ trong vùng 280–450 nm (CIR 2018). Ban ngày vẫn cần chống nắng; xem bài ánh sáng và da.

3. Bằng chứng trên người: còn hạn chế

Tra PubMed (17/11/2026), các nghiên cứu bôi trên người đều nhỏ, ngắn hoặc dùng công thức nhiều hoạt chất:

Nghiên cứuSản phẩmThiết kế, cỡ mẫuThời gianKết quả chính (theo abstract)
Abdellatif et al., 2023Kem nhũ tương chứa chiết xuất lá bạch quảNgười tình nguyện; abstract không nêu cỡ mẫu và nhóm đối chứng2 tuầnTác giả mô tả da săn hơn, nếp nhăn giảm
Chuarienthong et al., 2010Gel chứa chiết xuất bạch quảSo với gel trà–rooibos, không so với gel nền; abstract không nêu cỡ mẫu (CIR thuật lại: 20 người, công thức 0,30% chiết xuất)28 ngàyĐộ ẩm tăng 27,88%, nếp nhăn giảm 4,63%; độ ẩm cao hơn gel trà–rooibos (P = 0,05). Tác giả đầu thuộc doanh nghiệp
Campos et al., 2014Công thức có chiết xuất trà xanh và/hoặc bạch quả48 người, bôi ở cẳng tay3 giờ, 15 và 30 ngàyGiữ ẩm, cải thiện vi cấu trúc bề mặt da; hai chiết xuất tác động hiệp đồng lên độ đàn hồi và hàng rào da, công thức phối cải thiện độ đàn hồi rõ hơn
Gianeti et al., 2014Màng lọc UV, vitamin A, C, E, tảo đỏ, chiết xuất bạch quả 1,5% (toàn văn)45 người, so với kem nền90 ngàyTăng độ ẩm, giảm nếp nhăn, độ thô: kết quả của cả công thức

Kết luận: bằng chứng hạn chế. Trong các abstract đã đọc, chưa có thử nghiệm so sánh riêng chiết xuất lá bạch quả với kem nền mà nêu đủ cỡ mẫu, nồng độ và số liệu.

4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm

Mức dùng thực tế lấy từ khảo sát nồng độ năm 2014 của ngành mỹ phẩm Hoa Kỳ, tổng hợp trong báo cáo cuối của CIR (2018):

Nhóm sản phẩm (CIR 2018)Nồng độ tối đa được báo cáo
Sản phẩm rửa trôi (mức tối đa ở sản phẩm làm sạch da)0,25%
Sản phẩm bôi lưu (mức tối đa ở sản phẩm cho móng)0,24%
Son môi0,2%
Xịt chống nắng dạng bơm; phấn phủ mặt0,05%
Sản phẩm vùng mắt (phấn mắt, kem mắt)0,01%
Sản phẩm tóc (không nhuộm)0,00005–0,001%

Nghiên cứu đã dùng mức cao hơn (1,5% trong công thức của Gianeti; 6% trong thử nghiệm ex vivo), nhưng chưa có nồng độ hiệu quả nào được xác lập. Nguyên liệu thương mại thường là dịch chiết pha trong dung môi (CIR ghi một nguyên liệu hoà lại trong butylene glycol 50%), nên tỷ lệ trên công thức là tỷ lệ chế phẩm. Chiết xuất dạng nước hoặc glycol thường được thêm ở giai đoạn nguội (kinh nghiệm bào chế).

5. Cách dùng và kết hợp

  • Có thể phối với chiết xuất trà xanh như trong nghiên cứu của Campos (2014); xem bài chiết xuất trà xanh trong mỹ phẩm.
  • Sản phẩm ban ngày: dùng cùng kem chống nắng; chất chống oxy hoá không thay thế màng lọc UV.
  • Da đầu: dữ liệu liên quan đến tóc trong kết quả tra PubMed đến từ chuột, tế bào nang tóc hoặc hoạt chất tinh khiết; chưa thấy thử nghiệm bôi chiết xuất lá trên người. Xem bài rụng tóc và gãy tóc.

6. An toàn, ai cần lưu ý

CIR (báo cáo cuối 2018, đăng năm 2024) kết luận chiết xuất lá bạch quả và bốn nguyên liệu khác từ lá an toàn theo cách dùng và nồng độ hiện hành, khi được bào chế để không gây mẫn cảm. Với chiết xuất hạt (Ginkgo Biloba Nut Extract), chiết xuất rễ và ba nguyên liệu khác, dữ liệu chưa đủ để kết luận.

  • Acid ginkgolic: CIR lo ngại chất này có mặt trong mỹ phẩm, khuyến nghị nhà sản xuất tránh mức cấu tử có thể gây mẫn cảm và dùng thực hành sản xuất tốt để hạn chế tạp chất. Trên 10 chuột lang, cả 10 con mẫn cảm với acid ginkgolic tinh khiết; không con nào mẫn cảm với dịch chiết lá chứa khoảng 1000 ppm acid ginkgolic.
  • Dữ liệu trên người (CIR): thử áp 24 giờ chiết xuất không pha loãng trên 20 người không gây kích ứng. Thử áp lặp lại (HRIPT) với sản phẩm chứa tới 0,2%, gồm 208 người với lotion 0,2% và 201 người với sản phẩm 0,1%, không ghi nhận mẫn cảm.
  • Tiếp xúc với cây: cùi quả bạch quả gây viêm da tiếp xúc ở người tách hạt; acid ginkgolic là dị nguyên chính (CIR).
  • Dạng uống khác dạng bôi: cảnh báo tương tác thuốc (thuốc chống đông, NSAID…) mà CIR nêu thuộc dịch chiết lá dùng làm thực phẩm bổ sung. Theo CIR, IARC xếp dịch chiết lá bạch quả vào nhóm 2B (có thể gây ung thư cho người) do bằng chứng chưa đủ ở người và đủ ở động vật; dữ liệu động vật đến từ nghiên cứu cho chuột uống liều cao (qua ống thông) một dịch chiết đặc biệt. CIR đánh giá kết quả này không liên quan đến dùng mỹ phẩm.
  • Phụ nữ mang thai, cho con bú: chưa đủ dữ liệu cho dạng bôi, nên hỏi bác sĩ.

7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu

  • Pháp quy ASEAN: không có trong Phụ lục II, III, VI (bản 2026-1) và VII (bản 2025-2); đã tra “Ginkgo”, “ginkgolic”, CAS 90045-36-6 và 22910-60-7 (acid ginkgolic). Không có giới hạn nồng độ riêng.
  • Hồ sơ nguyên liệu: COA ghi dung môi, acid ginkgolic (ppm), kim loại nặng và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (tạp chất CIR lưu ý).
  • Nồng độ: kết luận CIR gắn với khoảng đã khảo sát (bôi lưu tới 0,24%, vùng mắt tới 0,01%); dùng cao hơn cần đánh giá an toàn riêng.
  • Công bố công dụng: được dùng “chứa chiết xuất lá bạch quả, thành phần chống oxy hoá”, “giúp da ẩm mượt” khi đã thử trên thành phẩm. Tránh câu thuộc Phụ lục 03-MP Thông tư 06/2011/TT-BYT như “chống rụng tóc”, “kích thích mọc tóc”, câu đảo ngược lão hoá; tránh “tăng tuần hoàn máu” (bối cảnh thuốc uống).

Butter-C có thể ứng dụng chiết xuất lá bạch quả trong gia công tinh chất da đầu, serum và kem dưỡng, với COA có hàm lượng acid ginkgolic và mức dùng đối chiếu báo cáo CIR.

Câu hỏi thường gặp

Chiết xuất lá bạch quả có làm mọc tóc không?

Chưa có thử nghiệm bôi trên người cho thấy điều đó trong các nguồn đã tra. “Kích thích mọc tóc” cũng là câu không được chấp nhận cho mỹ phẩm theo Phụ lục 03-MP.

Bôi chiết xuất bạch quả có giống uống viên bạch quả không?

Không. Theo CIR, thực phẩm bổ sung dùng 120–240 mg dịch chiết mỗi ngày; sản phẩm bôi chứa tối đa 0,25% theo khảo sát. Kết quả của đường uống không áp dụng cho da.

Acid ginkgolic là gì, có đáng lo không?

Đó là nhóm alkylphenol gây mẫn cảm da có trong cây bạch quả. Hàm lượng phụ thuộc quy trình: dưới 0,1 ppm ở một nguyên liệu mỹ phẩm, 5,5% ở một dịch chiết thô (CIR). Nên chọn nguyên liệu có COA ghi chỉ số này.

Da nhạy cảm có dùng được không?

Thử áp trên người với sản phẩm chứa tới 0,2% không ghi nhận mẫn cảm, nhưng đó là dữ liệu của từng sản phẩm. Người da nhạy cảm hoặc từng dị ứng với cây bạch quả nên thử trên vùng da nhỏ trước; xem bài da nhạy cảm.

Phụ nữ mang thai có dùng được không?

Chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.

Tài liệu tham khảo

  1. Burnett CL et al. (Cosmetic Ingredient Review). Safety Assessment of Ginkgo biloba-Derived Ingredients as Used in Cosmetics. Int J Toxicol. 2024. PMID 37930133 · Bản Final Report ngày 12/10/2018: https://www.cir-safety.org/sites/default/files/ginkgo092018finalrep.pdf
  2. Boateng ID. A critical review of ginkgolic acids in Ginkgo biloba leaf extract (EGb): toxicity and technologies to remove ginkgolic acids and their promising bioactivities. Food Funct. 2022. PMID 36065842
  3. Abdellatif AAH et al. Ginkgo biloba leaves extract's cosmeceutical evaluation: a preliminary assessments on human volunteers towards achieving improved skin condition and rejuvenation. Drug Dev Ind Pharm. 2023. PMID 37074796
  4. Chuarienthong P et al. Clinical efficacy comparison of anti-wrinkle cosmetics containing herbal flavonoids. Int J Cosmet Sci. 2010. PMID 20412217
  5. Campos PM et al. Synergistic effects of green tea and ginkgo biloba extracts on the improvement of skin barrier function and elasticity. J Drugs Dermatol. 2014. PMID 25226010
  6. Gianeti MD et al. Efficacy evaluation of a multifunctional cosmetic formulation: the benefits of a combination of active antioxidant substances. Molecules. 2014. PMID 25389659
  7. dal Belo SE et al. Skin penetration of epigallocatechin-3-gallate and quercetin from green tea and Ginkgo biloba extracts vehiculated in cosmetic formulations. Skin Pharmacol Physiol. 2009. PMID 19786823
  8. Chen CC et al. EGb-761 prevents ultraviolet B-induced photoaging via inactivation of mitogen-activated protein kinases and proinflammatory cytokine expression. J Dermatol Sci. 2014. PMID 24802711

Thảo luận

Bình luận

Đang tải bình luận…

Gửi bình luận

Bình luận được Butter-C duyệt trước khi hiển thị. Email chỉ dùng để phản hồi bạn khi cần, xem Chính sách bảo mật.

Bắt đầu

Trao đổi về sản phẩm Quý khách dự định triển khai

Quý khách vui lòng gửi định hướng sản phẩm và sản lượng dự kiến. Đội ngũ tư vấn sẽ liên hệ trong giờ làm việc.

Công ty cổ phần Dược mỹ phẩm Butter-C · GCN ĐKKD số 0108681386 (Sở KH&ĐT TP. Hà Nội cấp 03/04/2019)
Trụ sở: Thôn Hữu Lê, xã Đại Thanh, TP. Hà Nội · Nhà máy: Cụm CN Thanh Oai, xã Bình Minh, TP. Hà Nội, Việt Nam
Hotline 0967 176 511 · [email protected] · Chính sách bảo mật
← Tất cả tin tức