Sữa đậu nành lên men (Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate)
Sữa đậu nành lên men hay được quảng bá là nguồn isoflavone cho da. Với INCI Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate, dữ liệu hiện có chủ yếu thuộc về thực phẩm, tế bào nuôi cấy hoặc nguyên liệu lên men bởi vi khuẩn khác; chưa có thử nghiệm trên người với đúng nguyên liệu này.
Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate là tên INCI của dịch lọc thu được sau khi vi khuẩn lactic chi Lactobacillus lên men sữa đậu nành. Tế bào vi khuẩn được lọc tách, phần còn lại là sữa đậu nành đã lên men cùng các chất vi khuẩn tạo ra. Nguyên liệu này không chứa vi khuẩn sống và không phải “probiotic”.
Bài viết tách dữ liệu của chính INCI này khỏi dữ liệu của sữa đậu nành lên men làm thực phẩm, của đậu nành lên men bởi vi khuẩn khác và của isoflavone tinh khiết.
1. Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate là gì?
Theo quy ước đặt tên INCI mà báo cáo của Cosmetic Ingredient Review (CIR, 2025) trích dẫn, nếu lên men trên cơ chất không thông thường thì tên cơ chất phải có trong tên INCI. Chữ “Soymilk” trong tên cho biết cơ chất là sữa đậu nành. Vì vậy đây là INCI riêng, khác Lactobacillus Ferment Filtrate (lên men môi trường nuôi cấy chuẩn).
| Chất | Bản chất | Quan hệ với INCI của bài |
|---|---|---|
| Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate | Dịch lọc sữa đậu nành sau khi Lactobacillus lên men | Chủ đề của bài |
| Lactobacillus Ferment Filtrate | Dịch lọc môi trường nuôi cấy chuẩn | INCI khác; kết luận CIR 2025 chỉ áp cho nhóm này |
| Chiết xuất sữa đậu nành lên men bởi Bifidobacterium | Chất thử trong các nghiên cứu từ năm 2003–2004 | Vi khuẩn khác chi; không phải INCI của bài |
| Nguyên liệu từ hạt đậu nành (ví dụ Glycine Soja (Soybean) Seed Extract) | Chiết xuất, bột, lipid… chưa lên men | Không lên men; CIR đánh giá riêng (2020) |
| Genistein, daidzein tinh khiết | Isoflavone dạng aglycone | Có thể có trong dịch lên men với lượng chưa biết; có giới hạn riêng ở Phụ lục III ASEAN |
Tên INCI không ghi loài, chủng vi khuẩn hay quy trình, nên hai nguyên liệu cùng tên không mặc định giống nhau. Nguyên liệu Butter-C đang có là chế phẩm khai INCI “Water (and) Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate (and) Butylene Glycol (and) Pentylene Glycol”; tỷ lệ theo phiếu kỹ thuật (TDS).
2. Thành phần và cơ chế: điều đã biết, điều chưa biết
Trong các lượt tra PubMed (11/2026), chưa thấy nghiên cứu nào ghi đúng INCI này. Dữ liệu gần nhất thuộc về sữa đậu nành lên men bởi chủng xác định:
- Isoflavone đổi dạng khi lên men (thực phẩm): trong sữa đậu nành, isoflavone chủ yếu ở dạng liên kết với đường (glycoside). Khi lên men bằng Lactiplantibacillus plantarum LP95 ở 37 °C, lượng aglycone tăng sau 24 giờ, đạt daidzein 48,45, glycitein 5,10 và genistein 56,35 µmol/100 g chất khô; hoạt tính chống oxy hoá (ABTS) tăng sau 6 giờ (Letizia et al., 2023). Đây là thực phẩm, không phải dịch lọc mỹ phẩm.
- Peptide từ sữa đậu nành (in vitro): một phân đoạn siêu lọc qua màng 5 kDa của sữa đậu nành đã xử lý enzym rồi lên men bằng Lacticaseibacillus paracasei MK1 có hoạt tính bắt gốc DPPH cao nhất trong các phân đoạn thử; phân đoạn này tăng sản xuất procollagen type I ở nguyên bào sợi và giảm TNF-α ở tế bào sừng HaCaT chiếu UVB (Lee et al., 2023; có tác giả thuộc doanh nghiệp sữa). Quy trình này (enzym, lên men, siêu lọc) khác một dịch lọc thông thường, và chính nhóm tác giả lưu ý peptide có khối lượng phân tử quá lớn để thấm qua hàng rào da.
- Vi khuẩn trên da (in vitro): một chế phẩm sữa đậu nành lên men bởi vi khuẩn lactic, dạng không chất bảo quản, làm tăng sinh trưởng Staphylococcus epidermidis, S. hominis, S. lugdunensis, ức chế S. warneri và tăng nhẹ Cutibacterium acnes; dạng có chất bảo quản ức chế mạnh mọi chủng ở nồng độ cao (Funatsu et al., 2026; tác giả thuộc doanh nghiệp).
Chưa có nguồn đã kiểm cho biết dịch lọc mỹ phẩm còn bao nhiêu isoflavone hay peptide; các câu “giàu isoflavone”, “tựa estrogen”, “kích thích collagen” chưa có căn cứ cho INCI này.
3. Bằng chứng hiệu quả
| Nghiên cứu | Chất thử và mô hình | Kết quả (theo abstract) | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Lee et al., 2023 | Phân đoạn sữa đậu nành lên men bởi L. paracasei MK1; tế bào da người chiếu UVB | Bắt gốc DPPH; tăng procollagen type I, giảm TNF-α | In vitro; quy trình có enzym và siêu lọc; có tác giả thuộc doanh nghiệp |
| Funatsu et al., 2026 | Chế phẩm sữa đậu nành lên men bởi vi khuẩn lactic; 12 chủng Staphylococcus, 7 chủng C. acnes | Dạng không chất bảo quản tăng sinh trưởng một số tụ cầu thường trú | In vitro; tác giả thuộc doanh nghiệp; abstract không nêu tên INCI |
| Letizia et al., 2023 | Sữa đậu nành lên men bởi Lp. plantarum LP95 (thực phẩm) | Tăng isoflavone aglycone và hoạt tính ABTS | Phân tích thực phẩm, không thử trên da |
| Miyazaki et al., 2004 | Chiết xuất sữa đậu nành lên men bởi Bifidobacterium; bôi trên chuột không lông 6 tuần; gel 10% bôi cẳng tay người 3 tháng | Trên chuột: tăng hyaluronic acid, độ ẩm; trên người: giảm mức suy giảm độ đàn hồi da | Vi khuẩn khác chi; abstract không nêu số người; tác giả thuộc doanh nghiệp |
Kết luận: bằng chứng hạn chế. Chưa thấy thử nghiệm trên người nào dùng đúng INCI này so với nền. Kết quả của chiết xuất lên men bởi Bifidobacterium và của sữa đậu nành lên men dạng uống không phải bằng chứng cho nguyên liệu bôi này.
4. Nồng độ thường gặp và dạng sản phẩm
Chưa có nồng độ sử dụng nào được xác lập từ nguồn đã kiểm: INCI này không có trong báo cáo CIR về nguyên liệu lên men Lactobacillus (2025) hay về nguyên liệu từ đậu nành (2020). Mức dùng lấy theo TDS; phần trăm chế phẩm không bằng phần trăm dịch lọc. Chế phẩm nền nước, đưa vào pha nước của toner, essence, serum hoặc kem dưỡng.
5. Cách dùng và kết hợp
- Có thể đi cùng các chất dưỡng ẩm như glycerin, sodium hyaluronate, panthenol; hiệu quả đánh giá trên thành phẩm.
- Các nguồn đã đọc không nêu tương kỵ đặc hiệu với retinoid, AHA hay vitamin C; kiểm bằng thử ổn định.
- Dịch lọc và glycol trong chế phẩm không thay hệ bảo quản: thành phẩm chứa nước vẫn cần thử thách theo ISO 11930.
6. An toàn, ai cần lưu ý
Chưa có đánh giá an toàn riêng nào đã kiểm cho INCI này: kết luận “an toàn theo thực tế sử dụng và nồng độ” của CIR năm 2025 chỉ áp cho bốn INCI lên men Lactobacillus không ghi cơ chất; báo cáo CIR 2020 về 28 nguyên liệu từ đậu nành không gồm nguyên liệu lên men.
Dị ứng đậu nành. Chưa thấy dữ liệu kích ứng, mẫn cảm hay báo cáo ca bệnh nào ghi đúng INCI này (PubMed, 11/2026). Với nguyên liệu đậu nành chưa lên men, báo cáo CIR 2020 tóm tắt hai ca: một phụ nữ bị đỏ, sưng mặt sau khi dùng kem đêm chứa chiết xuất đậu nành, thử áp dương tính với chiết xuất đậu nành (và với một số chất khác); một chuyên viên thẩm mỹ bị chàm ngón tay vài tháng sau khi bắt đầu thường xuyên tiếp xúc lotion mỹ phẩm, vài năm sau có triệu chứng phản vệ khi ăn đậu nành; thử chích da dương tính với chiết xuất đậu nành và với lotion chứa chiết xuất đậu nành người này dùng. Hội đồng CIR không lo ngại protein đậu nành bôi ngoài gây dị ứng tức thì (type I), vì chúng tan trong nước, không thấm qua da, có khối lượng phân tử thấp hơn nhiều so với mức gây liên kết chéo IgE, và chưa có ca type I nào do mỹ phẩm chứa protein hay peptide đậu nành.
Một nghiên cứu nhỏ trên 6 người dị ứng đậu nành liên quan phấn hoa (do protein Gly m 4) cho thấy sữa đậu nành chưa lên men cho phản ứng chích da dương tính ở cả 6 người; với sữa đậu nành lên men, phần dịch trong không dương tính ở người nào (3 người có phản ứng yếu), còn sữa lên men nguyên khối vẫn dương tính ở 3/6 người (Shiba et al., 2026; sản phẩm thực phẩm, có tác giả thuộc doanh nghiệp). Kết quả này chỉ liên quan đến Gly m 4, không chứng minh nguyên liệu an toàn cho mọi người dị ứng đậu nành.
Người đã biết dị ứng đậu nành nên đọc bảng thành phần (chữ “Soymilk”) và hỏi bác sĩ. Người từng phản ứng với mỹ phẩm nên thử trên vùng da nhỏ. Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: chưa đủ dữ liệu, nên hỏi bác sĩ.
7. Góc nhìn cho chủ thương hiệu
- Pháp quy ASEAN: tên INCI, butylene glycol, pentylene glycol và các từ khoá đã tra (“soy”, “soja”, “lactobac”, “ferment”, “filtrate”) không có trong Phụ lục II, III, VI (bản 2026-1, 22/06/2026) và Phụ lục VII (bản 2025-2). Phụ lục III có hai mục cần biết nếu nguyên liệu chứa isoflavone: genistein (Ref 343) tối đa 0,007% và daidzein (Ref 344) tối đa 0,02% trong thành phẩm. Yêu cầu nhà cung cấp định lượng hai chất này trên COA.
- Hồ sơ nguyên liệu: hỏi rõ chủng vi khuẩn, quy trình lọc, tiệt trùng, tỷ lệ dịch lọc, COA vi sinh và kim loại nặng từng lô.
- Không gộp dữ liệu: isoflavone đường uống hay tinh khiết, đậu nành chưa lên men, lên men bởi Bifidobacterium hay Lactobacillus Ferment Filtrate không phải căn cứ công bố.
- Công bố đúng mức: “dưỡng ẩm”, “giúp da mềm mịn”, “chứa dịch lọc sữa đậu nành lên men”. Tránh “chống lão hoá”, “kích thích collagen”, “tựa estrogen”, “săn chắc”, “làm trắng” hay “làm sáng da”, “cân bằng hệ vi sinh”, “chứa lợi khuẩn”, “không gây kích ứng”.
- Ghi nhãn: liệt kê đủ bốn INCI của chế phẩm. Chữ “Soymilk” giúp người cần tránh đậu nành nhận biết.
Butter-C có thể ứng dụng Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate trong gia công tinh chất lên men, toner và kem dưỡng, kèm thử ổn định, thử thách bảo quản và công bố ở mức dưỡng ẩm.
Câu hỏi thường gặp
Lactobacillus/Soymilk Ferment Filtrate có chứa lợi khuẩn sống không?
Không. Đây là dịch lọc sau lên men, tế bào vi khuẩn đã được tách ra. Kiến thức nền có ở bài hệ vi sinh vật trên da.
Thành phần này có chống lão hoá hay kích thích collagen không?
Chưa có dữ liệu trên người với đúng INCI này; kết quả về procollagen chỉ có trên tế bào nuôi cấy.
Có chứa isoflavone như sữa đậu nành không?
Có thể, nhưng lượng chưa được công bố trong nguồn đã kiểm; lượng trong dịch lọc phụ thuộc quy trình và phải xem COA.
Người dị ứng đậu nành có dùng được không?
Chưa có dữ liệu riêng cho INCI này. Nên tránh hoặc hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Khác gì Bifida ferment lysate?
Bifida ferment lysate là dịch ly giải vi khuẩn Bifidobacterium, còn nguyên liệu của bài là dịch lọc sữa đậu nành lên men bởi Lactobacillus; dữ liệu không dùng thay cho nhau.
Tài liệu tham khảo
- Cosmetic Ingredient Review Expert Panel. Safety Assessment of Lactobacillus Ferment Ingredients as Used in Cosmetics (Final Report, phát hành 06/10/2025). https://cir-reports.cir-safety.org/view-attachment?id=ef347091-d80a-2bc3-afc5-c23abbb736b9
- Cosmetic Ingredient Review Expert Panel. Safety Assessment of Soy-Derived Ingredients as Used in Cosmetics (Final Report, phát hành 09/07/2020). https://www.cir-safety.org/sites/default/files/soy062020FR.pdf
- Lee S et al. The Radical Scavenging Activities and Anti-Wrinkle Effects of Soymilk Fractions Fermented with Lacticaseibacillus paracasei MK1 and Their Derived Peptides. Antioxidants (Basel). 2023. PMID 37507931
- Funatsu O et al. Short-Term Promotion of Beneficial Skin Commensal Staphylococcus Species Growth by PS-B1, a Postbiotic Composed of Lactic Acid Bacteria-Fermented Soy Milk. Microbiol Immunol. 2026. PMID 42037251
- Letizia F et al. Antioxidative Properties of Fermented Soymilk Using Lactiplantibacillus plantarum LP95. Antioxidants (Basel). 2023. PMID 37507980
- Miyazaki K et al. Topical application of Bifidobacterium-fermented soy milk extract containing genistein and daidzein improves rheological and physiological properties of skin. J Cosmet Sci. 2004. PMID 15608997
- Shiba T et al. Fermentation of soymilk with Lacticaseibacillus paracasei strain Shirota reduces soluble Gly m 4 levels and allergic reactions associated with soybean-related pollen-food allergy syndrome. Biosci Microbiota Food Health. 2026. PMID 41492374
- ASEAN Cosmetic Directive. Annex III – List of substances which cosmetic products must not contain except subject to restrictions and conditions laid down (Release Version 2026-1, 22/06/2026). https://asean.org/wp-content/uploads/2026/07/Annex-III_Release_22nd-June-2026-clean.pdf
BUTTER-C


