Hiểu về da

21/11/2026 9 phút đọc

Da người đái tháo đường: dấu hiệu cần biết và chăm sóc hằng ngày

Đái tháo đường làm da dễ khô, dễ nhiễm trùng và chậm lành, nhất là ở bàn chân. Bài viết tóm tắt các dấu hiệu trên da nên báo bác sĩ, cách dưỡng ẩm và kiểm tra chân mỗi ngày theo hướng dẫn chuyên ngành.

Da người đái tháo đường: dấu hiệu cần biết và chăm sóc hằng ngày
Thoa kem dưỡng ẩm lên mu bàn tay

Da ở người đái tháo đường có thể thay đổi theo nhiều cách: khô và ngứa, dễ nhiễm trùng, vết thương lâu lành, hoặc xuất hiện những mảng da báo hiệu bệnh. Theo tổng quan của Lima và cộng sự (2017), khoảng một phần ba người đái tháo đường có bệnh lý da, và các thay đổi này nhiều khi xuất hiện trước khi bệnh được chẩn đoán. Việc kiểm soát đường huyết và dùng thuốc luôn theo hướng dẫn của bác sĩ.

1. Vì sao đái tháo đường ảnh hưởng tới da

Đường huyết tăng gây tổn thương nhiều loại tế bào, gồm tế bào nội mô mạch máu, tế bào thần kinh, tế bào sừng và nguyên bào sợi của da. Bệnh lý thần kinh và bệnh lý mạch máu do đái tháo đường cũng ảnh hưởng tới da, nhất là ở bàn chân (Lima và cộng sự, 2017).

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng một nửa số người đái tháo đường có tổn thương thần kinh ở một mức độ nào đó, thường gặp ở bàn chân và cẳng chân. Một số người thấy tê, châm chích hoặc đau; một số khác không có triệu chứng. Tổn thương thần kinh cũng có thể làm giảm cảm giác đau, nóng, lạnh. Khi đó, một vết cắt hay vết phồng nhỏ có thể không được phát hiện và trở nên nghiêm trọng.

2. Khô da và ngứa

Viện Hàn lâm Da liễu Hoa Kỳ (AAD) cho biết đái tháo đường thường gây khô da nhiều, có thể ngứa; da có thể nứt sâu, chảy máu, và những vết nứt sâu làm tăng nguy cơ nhiễm trùng nặng.

Lai và cộng sự (2024) đo da cẳng tay và cẳng chân của 416 người từ 65 tuổi trở lên tại Quảng Đông, Trung Quốc. Ở cẳng tay, 92 người có HbA1c từ 6,5% trở lên, được tác giả xếp là có đái tháo đường type 2, có độ ẩm lớp sừng thấp hơn 202 người có HbA1c dưới 5,7%. Đây là nghiên cứu cắt ngang: kết quả cho thấy mối liên quan, chưa chứng minh đường huyết là nguyên nhân trực tiếp.

3. Nhiễm trùng da

Nhiễm vi khuẩn và nhiễm nấm ở da gặp nhiều hơn ở người đái tháo đường (Lima và cộng sự, 2017). Một nghiên cứu đoàn hệ tại Anh so sánh 102.493 người đái tháo đường 40–89 tuổi với 203.518 người không mắc bệnh cùng tuổi, giới và phòng khám. Nhóm đái tháo đường có tỉ lệ mắc cao hơn ở mọi loại nhiễm trùng được khảo sát; viêm mô tế bào, một dạng nhiễm trùng da và mô dưới da, nằm trong nhóm có mức chênh lệch lớn nhất, cùng với nhiễm trùng xương khớp và nhiễm trùng huyết (Carey và cộng sự, 2018).

AAD lưu ý người đái tháo đường hay bị nhiễm nấm ở miệng hoặc âm đạo; nhiễm nấm tái đi tái lại có thể là dấu hiệu của đái tháo đường chưa được chẩn đoán. Sau khi tắm, cần lau khô nhẹ các nếp gấp như kẽ ngón chân, nách, vì nước đọng ở đó có thể dẫn tới nhiễm trùng da (AAD). Xem thêm bài hăm da, viêm kẽ.

4. Dấu hiệu trên da nên báo với bác sĩ

AAD liệt kê nhiều thay đổi trên da liên quan tới đái tháo đường. Bảng dưới chỉ nhằm giúp nhận biết để đi khám, không dùng để tự chẩn đoán.

Biểu hiệnTên y khoaĐiều cần biết (theo AAD)
Mảng da sẫm màu, mịn như nhung ở gáy, nách, bẹnGai đen (acanthosis nigricans)Có thể là dấu hiệu đầu tiên của đái tháo đường hoặc tiền đái tháo đường
Đốm tròn hoặc bầu dục màu nâu ở cẳng chân, không ngứa, không đauBệnh da do đái tháo đường (diabetic dermopathy)Lành tính, dễ nhầm với đốm nâu do tuổi; người chưa được chẩn đoán đái tháo đường nên đi xét nghiệm
Da dày, cứng dần ở lưng trên, vai, gáyScleredema diabeticorumKhông đau; báo bác sĩ
Sẩn vàng nổi đột ngột ở mông, đùi, khuỷu tay; mảng vàng quanh mí mắtU vàng phát ban; u vàng mí mắtLiên quan mỡ máu cao, có thể do đái tháo đường chưa được kiểm soát tốt
Nhiều mụn thịt dư ở mí mắt, cổ, nách, bẹnAcrochordonLành tính, nhưng có nhiều mụn thịt có thể là dấu hiệu đái tháo đường type 2
Mảng vàng, nâu đỏ hoặc tím ở cẳng chân, giữa mảng sáng bóng như sápNecrobiosis lipoidicaLành tính nhưng có thể gây biến chứng; nên khám bác sĩ da liễu

Gai đen và cách phân biệt với thâm do ma sát có trong bài thâm nách, khuỷu tay, đầu gối. Insulin có thể gây phản ứng tại chỗ tiêm như phì đại hoặc teo mô mỡ, và một số thuốc uống điều hoà đường huyết có thể gây phản ứng da (Lima và cộng sự, 2017). Gặp những thay đổi này, hãy hỏi bác sĩ kê đơn, không tự ngưng thuốc.

5. Vết thương chậm lành và bàn chân

Đường huyết cao kéo dài có thể làm giảm tuần hoàn và tổn thương thần kinh, khiến vết thương khó lành, đặc biệt ở bàn chân; vết loét hở ở bàn chân gọi là loét do đái tháo đường (AAD). Hướng dẫn thực hành của Nhóm Công tác Quốc tế về Bàn chân Đái tháo đường (IWGDF) nhấn mạnh: không có triệu chứng không có nghĩa là bàn chân bình thường, vì người bệnh có thể có tổn thương thần kinh, bệnh mạch máu hay thậm chí vết loét mà không thấy khó chịu (Schaper và cộng sự, 2024).

Checklist chăm sóc bàn chân hằng ngày (theo IWGDF và CDC)

  • Kiểm tra toàn bộ hai bàn chân mỗi ngày, cả kẽ ngón và lòng bàn chân; dùng gương hoặc nhờ người nhà nếu không nhìn thấy.
  • Rửa chân hằng ngày bằng nước dưới 37 °C, không ngâm chân; lau khô kỹ, nhất là kẽ ngón.
  • Thoa kem dưỡng cho da khô, nhưng không thoa vào kẽ ngón.
  • Không đi chân trần, không chỉ đi tất hay dép mỏng, kể cả trong nhà; kiểm tra bên trong giày trước khi mang.
  • Cắt móng chân thẳng ngang.
  • Không dùng máy sưởi hay túi chườm nóng để làm ấm chân.
  • Không tự cắt chai, mắt cá; không dùng hoá chất hay miếng dán để loại bỏ chai.
  • Để nhân viên y tế khám chân định kỳ.

Xem thêm bài gót chân khô nứt.

6. Làm sạch và dưỡng ẩm hằng ngày

AAD khuyên người đái tháo đường dưỡng ẩm mỗi ngày để da mềm dẻo, hạn chế nứt nẻ. Các gợi ý cụ thể gồm:

  • Chọn kem hoặc dạng mỡ (ointment) thay cho lotion; ưu tiên sản phẩm ghi «không hương liệu» có ceramide, tránh sản phẩm ghi «không mùi» vì có thể chứa hương liệu đã được che mùi.
  • Thoa sau khi tắm, sau khi bơi, khi da thấy khô hoặc ngứa; mang theo kem tay vì phải rửa tay thường xuyên.
  • Dùng sữa tắm dịu nhẹ, tránh xà phòng khử mùi và sữa tắm tẩy rửa mạnh; tắm nước ấm, không dùng nước nóng.

Về bằng chứng, phân tích gộp của Borgström và cộng sự (2026) gồm 12 thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng trên người đái tháo đường bị khô da bàn chân, chưa có loét. Kem có thêm hoạt chất, nhất là chất hút ẩm như urea, giảm khô da nhiều hơn kem nền sau 2 và 4 tuần (độ tin cậy trung bình); kem chứa urea giảm khô da nhiều hơn kem nền sau 4 tuần (độ tin cậy cao); tác dụng không mong muốn hiếm và nhẹ. Nhóm tác giả lưu ý vẫn thiếu thử nghiệm dài hạn đánh giá nguy cơ loét bàn chân. Đặc điểm của urea theo nồng độ có trong bài urea trong mỹ phẩm.

7. Khi nào cần khám ngay

CDC khuyên không chờ tới lịch hẹn kế tiếp mà đi khám bác sĩ hoặc bác sĩ chuyên về bàn chân ngay khi có:

  • vết phồng, vết trầy loét, vết loét, mắt cá bị nhiễm trùng hoặc móng chân mọc quặp;
  • bàn chân đổi màu, đổi nhiệt độ, hoặc thay đổi hình dạng theo thời gian;
  • châm chích, nóng rát hoặc đau ở bàn chân; mất cảm giác chạm, nóng, lạnh;
  • đau chân hoặc chuột rút ở mông, đùi, bắp chân khi vận động;
  • rụng lông ở ngón chân, bàn chân, cẳng chân;
  • da bàn chân khô, nứt;
  • móng chân dày lên, màu vàng;
  • nhiễm nấm, ví dụ nấm kẽ ngón chân.

AAD khuyên đi khám ngay khi da sưng và đổi màu, đau hoặc đau khi chạm; khi vết thương chảy mủ, dịch hoặc có vảy màu vàng như mật ong; khi có cặn dưới móng, móng dày lên, đổi màu hoặc bắt đầu bong lên; và khi vết thương không lành hoặc nặng lên. Theo IWGDF, nhiễm trùng bàn chân ở người đái tháo đường là mối đe doạ trực tiếp với bàn chân và chi; nếu không được xử lý đúng, nhiễm trùng có thể lan nhanh xuống các mô bên dưới. IWGDF cũng lưu ý: người đái tháo đường có bàn chân đỏ, nóng, sưng cần được nghĩ tới bệnh lý khớp Charcot, một tình trạng do bác sĩ chẩn đoán (Schaper và cộng sự, 2024).

Ở góc nhìn bào chế, Butter-C gia công kem dưỡng ẩm với công bố ở mức dưỡng ẩm, làm mềm da. Chúng tôi khuyên thương hiệu không ghi «dành cho người đái tháo đường» hay công bố về vết loét, vết nứt: sản phẩm dưỡng ẩm chỉ hỗ trợ chăm sóc da khô, không thay cho việc khám và theo dõi bàn chân.

Câu hỏi thường gặp

Người đái tháo đường có dùng mỹ phẩm như bình thường được không?

Có, nếu chọn sản phẩm phù hợp cho da khô như mục 6 đã nêu. Nếu sản phẩm gây nóng rát, kích ứng, hoặc da đang có vết thương, hãy hỏi bác sĩ.

Vì sao không thoa kem vào kẽ ngón chân?

CDC lưu ý thoa kem vào kẽ ngón có thể dẫn tới nhiễm trùng. IWGDF cũng khuyên thoa kem cho da khô nhưng tránh kẽ ngón, và lau khô kẽ ngón sau khi rửa.

Có nên tự loại bỏ chai chân bằng miếng dán hay dung dịch bán sẵn?

Không. CDC cho biết các sản phẩm bán sẵn để loại bỏ chai có thể làm bỏng da; IWGDF khuyên gặp nhân viên y tế phù hợp để xử lý chai và mắt cá.

Tài liệu tham khảo

  1. Lima AL et al. Cutaneous Manifestations of Diabetes Mellitus: A Review. Am J Clin Dermatol. 2017. PMID 28374407
  2. Carey IM et al. Risk of Infection in Type 1 and Type 2 Diabetes Compared With the General Population: A Matched Cohort Study. Diabetes Care. 2018. PMID 29330152
  3. Lai Q et al. Stratum corneum hydration levels are negatively correlated with HbA1c levels in the elderly Chinese. J Diabetes. 2024. PMID 39463020
  4. Schaper NC et al. Practical guidelines on the prevention and management of diabetes-related foot disease (IWGDF 2023 update). Diabetes Metab Res Rev. 2024. PMID 37243927
  5. Borgström K et al. Moisturizer formulations for diabetic foot xerosis: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Front Clin Diabetes Healthc. 2026. PMID 42755659
  6. American Academy of Dermatology. Diabetes: 10 warning signs that can appear on your skin. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/diabetes-warning-signs
  7. American Academy of Dermatology. Dermatologist-recommended skin care for people with diabetes. https://www.aad.org/public/diseases/a-z/diabetes-skin-care
  8. Centers for Disease Control and Prevention. Your Feet and Diabetes. https://www.cdc.gov/diabetes/diabetes-complications/diabetes-and-your-feet.html

Thảo luận

Bình luận

Đang tải bình luận…

Gửi bình luận

Bình luận được Butter-C duyệt trước khi hiển thị. Email chỉ dùng để phản hồi bạn khi cần, xem Chính sách bảo mật.

Bắt đầu

Trao đổi về sản phẩm Quý khách dự định triển khai

Quý khách vui lòng gửi định hướng sản phẩm và sản lượng dự kiến. Đội ngũ tư vấn sẽ liên hệ trong giờ làm việc.

Công ty cổ phần Dược mỹ phẩm Butter-C · GCN ĐKKD số 0108681386 (Sở KH&ĐT TP. Hà Nội cấp 03/04/2019)
Trụ sở: Thôn Hữu Lê, xã Đại Thanh, TP. Hà Nội · Nhà máy: Cụm CN Thanh Oai, xã Bình Minh, TP. Hà Nội, Việt Nam
Hotline 0967 176 511 · [email protected] · Chính sách bảo mật
← Tất cả tin tức